Korzystanie z pieców i kominków opalanych drewnem w domu może prowadzić do spadku funkcji płuc – wynika z badań przedstawionych podczas Kongresu Europejskiego Towarzystwa Oddechowego (ERS) w Amsterdamie.
Badanie zaprezentowała dr Laura Horsfall, główny pracownik naukowy z Institute of Health Informatics, University College London.
Stosowanie paliw stałych do ogrzewania domów w Europie wzrosło, m.in. wskutek promocji drewna jako źródła odnawialnej energii oraz wysokich cen paliw kopalnych. W Wielkiej Brytanii udział emisji szkodliwego pyłu zawieszonego PM2.5 pochodzącego ze spalania paliw stałych w gospodarstwach domowych sięga obecnie 20% całkowitej emisji, dla porównania emisje z silników samochodowych to zaledwie 4%. Roczne emisje związane wyłącznie ze spalaniem drewna w domach wzrosły z 3200 ton w 2009 roku do 6000 ton w 2023 roku.
Dr Horsfall podkreśliła: „Wiemy, że spalanie drewna w domu emituje szkodliwe zanieczyszczenia zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków, w tym substancje rakotwórcze. Mimo to zanieczyszczenia powietrza z tego źródła od 2009 roku w Wielkiej Brytanii niemal się podwoiły. Związek z konsekwencjami zdrowotnymi w krajach wysokorozwiniętych pozostaje jednak słabo zbadany, a obszary mieszkalne z wysokimi emisjami trudno uchwycić w standardowych sieciach monitoringu jakości powietrza”.
W analizie wykorzystano dane z English Longitudinal Study of Ageing (ELSA). Oceniano funkcję płuc poprzez wskaźnik FEV₁ (natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa). Niższe wartości FEV₁ wiążą się ze zwiększonym ryzykiem powikłań oddechowych i gorszym rokowaniem, a sam wskaźnik jest kluczowym parametrem w monitorowaniu chorób takich jak POChP i astma.
Choć gospodarstwa korzystające z pieców na paliwo stałe zwykle charakteryzują się wyższym statusem materialnym i ogólnie lepszym zdrowiem, to analiza powtarzanych pomiarów FEV₁ na przestrzeni ośmiu lat ujawniła szybszy spadek funkcji płuc u użytkowników pieców niż u osób ich nieużywających – nawet po uwzględnieniu czynników socjoekonomicznych i warunków mieszkaniowych. Autorzy wskazują, że drobny pył uwalniany podczas spalania drewna może uszkadzać tkankę oddechową i wywoływać stan zapalny podobny do tego obserwowanego przy ekspozycji na dym papierosowy.
Naukowcy planują dalsze badania, m.in. w regionach z dużym zagęszczeniem pieców na drewno, takich jak bogatsze dzielnice Londynu, analizując częstość występowania problemów oddechowych, przepisywania inhalatorów czy hospitalizacji.
Profesor Ane Johannessen z Uniwersytetu w Bergen, ekspert ERS ds. epidemiologii i środowiska, komentuje: „W Europie obserwujemy rosnącą popularność pieców opalanych drewnem. Badania z innych części świata, gdzie stosuje się tradycyjne paleniska, jednoznacznie pokazują ich szkodliwość – powodują astmę, POChP i raka płuca. Wyniki sugerują, że podobne ryzyko istnieje również w przypadku europejskich domów, a piece powinny być traktowane jako potencjalny czynnik ryzyka środowiskowego w ocenie zdrowia oddechowego. Choć nowoczesne piece zgodne z normami ekoprojektu są uważane za czystsze, nie są całkowicie pozbawione zagrożeń”.
Badanie podkreśla konieczność opracowania jasnych wytycznych zdrowia publicznego i regulacji dotyczących spalania drewna w domach. Lekarze powinni uwzględniać pytania o używanie pieców w wywiadzie, a pacjenci – być świadomi możliwych zagrożeń dla siebie i swoich rodzin.
Źródło: European Respiratory Society (ERS), „The rising threat of domestic wood burning to Europe’s respiratory health: A case study using longitudinal data from England and Wales”
