Hipnoza może zwiększyć akceptację masek wentylacyjnych u pacjentów z problemami oddechowymi

Hipnoza może znacząco poprawić tolerancję masek wspomagających oddychanie u pacjentów z ostrą niewydolnością oddechową – wynika z pilotażowego badania zaprezentowanego podczas Europejskiego Kongresu Medycyny Ratunkowej.

Pacjenci trafiający do szpitala z problemami oddechowymi często otrzymują nieinwazyjną wentylację (NIV) przy pomocy maski i przewodów podłączonych do urządzenia, które zwiększa stężenie tlenu we krwi i obniża poziom dwutlenku węgla. Jednak wielu chorych nie toleruje ciasno dopasowanej maski na twarzy, co wymaga podania środków uspokajających lub leków przeciwlękowych.

Dr Tobi Hamza, lekarz rezydent medycyny ratunkowej w Wojskowym Szpitalu Uniwersyteckim Mohammeda V w Rabacie (Maroko), wyjaśnił:
„Zdecydowaliśmy się przeprowadzić to badanie w odpowiedzi na znaczny lęk, dyskomfort i słabą tolerancję obserwowaną u pacjentów poddawanych NIV, zwłaszcza w ostrych stanach niewydolności oddechowej. W obliczu rosnącego zainteresowania metodami niefarmakologicznymi chcieliśmy sprawdzić, czy hipnoza medyczna może poprawić tolerancję i wyniki leczenia.”

Projekt badania

Ostra niewydolność oddechowa to stan nagły, który występuje, gdy płuca nie są w stanie dostarczyć odpowiedniej ilości tlenu i usunąć dwutlenku węgla. Przyczynami mogą być m.in. niewydolność serca, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), zapalenie płuc, infekcje czy urazy klatki piersiowej.

Od grudnia 2023 do maja 2024 r. dr Hamza i współpracownicy zrekrutowali 20 pacjentów z ostrą dusznością do badania pilotażowego. Losowo przydzielono ich do dwóch grup:

• 10 pacjentów otrzymało standardową opiekę (NIV i w razie potrzeby leki przeciwlękowe),
• 10 pacjentów miało sesję hipnozy połączoną z NIV.

Sesja hipnozy obejmowała: fazę indukcji z użyciem głosu, synchronizacji oddechu i wizualizacji; fazę pogłębiającą, redukującą lęk i dyskomfort; oraz fazę sugestii terapeutycznej, wzmacniającą poczucie bezpieczeństwa, zaufanie i współpracę przy stosowaniu maski. Wszystkie sesje prowadził lekarz przeszkolony w hipnozie medycznej.

Wyniki

Tolerancję maski oceniano w skali komfortu 0–10, analizowano zmiany w gazometrii (poziom tlenu, dwutlenku węgla i pH krwi tętniczej), konieczność stosowania leków uspokajających oraz ewentualne przerwanie NIV.

• 80% pacjentów z grupy hipnozy ukończyło sesję NIV bez sedacji i bez konieczności przejścia na wentylację inwazyjną, wobec 50% w grupie kontrolnej.
• Pacjenci po hipnozie zgłaszali wyższy komfort (7,5/10 vs 4,3/10).
• Zaobserwowano mniejsze pobudzenie, niższe wskaźniki duszności, krótszy czas pobytu na oddziale ratunkowym oraz mniejsze zapotrzebowanie na leki przeciwlękowe.
• Po 4 godzinach w grupie hipnozy stwierdzono większy spadek poziomu dwutlenku węgla i normalizację pH krwi.

Dr Hamza podkreślił: „Byliśmy pozytywnie zaskoczeni skalą różnicy. Wyniki potwierdzają, że hipnoza może być skutecznym narzędziem wspomagającym opiekę oddechową w stanach nagłych – poprawiając tolerancję NIV, redukując stres pacjenta i potencjalnie poprawiając rokowanie. To niskokosztowa, nieinwazyjna i bezlekowa metoda wspierająca leczenie.”

Znaczenie i ograniczenia

Badanie miało charakter prospektywny i przeprowadzono je w warunkach rzeczywistych na oddziale ratunkowym. Ograniczeniami były m.in. jednoośrodkowy charakter, trudności z uzyskaniem świadomej zgody w stanach nagłych oraz fakt, że hipnozę prowadził lekarz wyszkolony w tej technice – co może ograniczać jej szersze zastosowanie, dopóki nie zostanie upowszechnione szkolenie personelu.

Dr Felix Lorang, kierownik oddziału ratunkowego w SRH Zentralklinikum Suhl (Niemcy), niezwiązany z badaniem, skomentował:
„W przypadku nieinwazyjnej wentylacji komunikacja werbalna odgrywa kluczową rolę dla przestrzegania terapii. Hipnoza idzie krok dalej, intensyfikując interakcję. Badanie sugeruje, że może nie tylko poprawiać komfort pacjentów, ale również skuteczność kliniczną NIV. To zdecydowanie wymaga dalszych badań na większych grupach.”

Źródło: Abstract no: OA019, “Hypnosis to improve tolerance and efficacy of non-invasive ventilation in acute respiratory failure: a prospective controlled study” by Tobi Hamza, Best Abstracts session, Monday 29 September, 14:45-16:15-hrs CEST, Schubert 4 room