Za tydzień startuje piętnasta edycja konferencji naukowo-szkoleniowej „JACHRANKA 2025 – o chorobach płuc praktycznie”, która w dniach 12–14 września 2025 r. zgromadzi w Hotelu Windsor lekarzy pulmonologów, alergologów, internistów, anestezjologów i wszystkich specjalistów zajmujących się pacjentami z chorobami układu oddechowego. Organizator – Stowarzyszenie „Zdrowe Płuca” – utrzymuje charakterystyczną dla Jachranki formułę łączącą wykłady, panele eksperckie, studia przypadków oraz warsztaty w małych grupach z ćwiczeniami na rzeczywistym sprzęcie medycznym. Wydarzenie objęły swoim patronatem medialnym m.in. OddechZycia.pl i TygodnikMedyczny.pl.
Dlaczego warto być w Jachrance
W dobie rosnącej złożoności terapii, personalizacji leczenia i dynamicznie aktualizowanych rekomendacji, przewagą Jachranki pozostaje aplikacyjny charakter programu. Sesje są tak budowane, aby z jednej strony porządkować aktualną wiedzę (diagnostyka molekularna w onkologii, oscylometria i CPET w ocenie czynnościowej, wskazania do NIV i HFNC, rola USG płuc), z drugiej – przekładać ją na gotowe do wdrożenia schematy postępowania w gabinecie, izbie przyjęć i oddziale. Plan dnia jest spójny tematycznie: moduły „krok po kroku” prowadzą uczestnika od definicji problemu, przez decyzje diagnostyczne, po algorytmy terapeutyczne uwzględniające współchorobowości i ograniczenia systemowe.
Formuła spotkania
Konferencja składa się z paneli równoległych podzielonych na moduły tematyczne. Każdy moduł obejmuje wykłady specjalistyczne, segment rozwiązywania „zagadek” (czyli krótkie, wysoce praktyczne przypadki), a nierzadko również warsztaty w podgrupach. Zajęcia praktyczne są oparte o nowoczesny osprzęt – od zestawów do bronchoskopii (także EBUS i bronchoskopy jednorazowe), przez systemy drenażu opłucnej i IPC, aż po aparaty do badań czynnościowych (spirometria, oscylometria, CPET) i stanowiska do USG płuc (w tym moduły poświęcone punkcji i biopsji pod kontrolą ultrasonografii). Taka konstrukcja pozwala przećwiczyć „manualne” decyzje kliniczne, nauczyć się interpretować artefakty i natychmiast wyjaśnić wątpliwości z prowadzącymi.
Dzień pierwszy – piątek: zakażenia, prewencja i ostre stany
Piątkowe przedpołudnie otwiera blok „ABC diagnostyki zakażeń układu oddechowego”. Celem jest ujednolicenie podejścia do najczęstszych i najtrudniejszych czynników etiologicznych – od „wirusowego trójkąta bermudzkiego” (grypa, RSV, SARS-CoV-2), przez immunosupresyjną triadę problemów (CMV, aspergiloza, Pneumocystis), aż po cztery „atypowe” patogeny dróg oddechowych (Bordetella, Legionella, Mycoplasma, Chlamydia). Uczestnicy otrzymają kompas doboru paneli PCR multipleksowych i ich ograniczeń (czułość, fałszywie dodatnie, interpretacja w koinfekcjach), a także przypomnienie praktycznego miejsca testu IGRA w ocenie chorych z immunosupresją i podejrzeniem zakażenia prątkiem gruźlicy. Segment zamykają „zagadki diagnostyczne” – faktograficzne, krótkie przypadki kliniczne z sali.
Popołudnie rozwija temat w module „ABC prewencji i leczenia zakażeń układu oddechowego”. Akcent położono na szczepieniach w pulmonologii (wskazania, dostępność, refundacje), aktualizacji postępowania w zapaleniach płuc (pozaszpitalnych i szpitalnych), a także na nowych opcjach terapeutycznych w zakażeniu CMV i zróżnicowanym podejściu do aspergilozy układu oddechowego (saprofityzm vs postacie inwazyjne). Całość uzupełnia blok krótkich przypadków terapeutycznych, które wymuszają decyzje zgodne ze współczesnymi wytycznymi i realiami refundacyjnymi.
Wieczorem uczestnicy przejdą do modułu „Ostre stany w pneumonologii i alergologii”. Zagadnienia dobrano „od drzwi SOR-u”: aspiracja ciała obcego, odma opłucnowa (aktualne standardy drenażu i ambulatorium), obrzęk naczynioruchowy zagrażający życiu, zator tętnicy płucnej z naciskiem na szybkie rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia (w tym w oddziałach niekardiologicznych), stosowanie amin katecholowych oraz zasady sedacji w oddziale chorób płuc. Zwieńczeniem jest quiz oparty na realnych błędach w postępowaniu – narzędzie, które szczególnie cenią młodsi lekarze przygotowujący się do dyżurów i specjalizacji. Piątek kończy uroczyste otwarcie i wykład inauguracyjny poświęcony ksenotransplantacjom.
Dzień drugi – sobota: od chorób śródmiąższowych po transplantologię i choroby obturacyjne
Sobota rozwija spektrum tematów „od alveoli po pleurę”. Poranek w sali głównej poświęcono śródmiąższowym chorobom płuc w dwóch uzupełniających się częściach. W pierwszej – wykładowej – omówione zostaną: wpływ współchorobowości na leczenie idiopatycznego włóknienia płuc, miejsce terapii immunomodulujących i przeciwfibrotycznych w HP (hypersensitivity pneumonitis), „wyzwania radiologa” (na co patrzeć i czego nie przeoczyć w ILD), za i przeciw diagnostyce inwazyjnej (kiedy biopsja rzeczywiście zmieni decyzję terapeutyczną) oraz ILD w ujęciu reumatologicznym i polekowym. W drugiej części uczestnicy wezmą udział w warsztatach diagnostycznych w zespołach wielospecjalistycznych – z analizą przypadków w podgrupach, wspólną dyskusją i zderzeniem perspektyw: pulmonolog, radiolog, reumatolog, patomorfolog, torakochirurg.
Równolegle toczy się obszerny moduł „Nowotwory płuca”, który prowadzi uczestnika przez cały ciąg diagnostyczno-terapeutyczny. Od skriningu (jak zwiększyć partycypację i co robić, by nie „przestymulować” entuzjastów), przez techniki obrazowania w stagingu, diagnostykę endoskopową i bronchoskopowe techniki uzyskiwania materiału z guzów centralnych i obwodowych, po chirurgię („resekcyjność vs operacyjność”). Druga część skupia się na decyzjach systemowych: patomorfologia i biomarkery molekularne determinujące leczenie, leczenie neoadjuwantowe/adjuwantowe/periadjuwantowe, terapie ukierunkowane molekularnie, inhibitory punktów kontrolnych oraz radioterapia stereotaktyczna – efekty i powikłania. Dyskusje mają charakter porządkujący: „kiedy i komu” oraz „jak interpretować” wyniki badań w świetle realnych ograniczeń organizacyjnych.
W tym samym czasie w sali warsztatowej zaprogramowano dwuczęściowy blok „Czynnościowe badania układu oddechowego”. Segment „techniczny” odpowiada na fundamentalne pytanie: jak uzyskać badanie dobrej jakości u „trudnego” pacjenta i jak unikać błędów (selekcja manewru, przecieki, wysiłek). Następnie – oscylometria jako alternatywa i uzupełnienie spirometrii z oceną drobnych dróg oddechowych, rola górnych dróg w interpretacji, a na koniec CPET: komu, kiedy i dlaczego. Po krótkiej przerwie uczestnicy przechodzą do części „praktycznej”: kwalifikacja czynnościowa przed resekcjami, badania czynnościowe w niewydolności serca, „czego oczekujemy w astmie i czym realnie dysponujemy”, POChP „nie tylko rozpoznanie” oraz rola prób czynnościowych w ILD w świetle zaleceń. Zakończeniem są łamigłówki czynnościowe – praca z krzywymi i interpretacja „artefaktów”.
Po południu uczestnicy zainteresowani procedurami mogą wybrać blok „Pulmonologia interwencyjna i choroby opłucnej” – najpierw przegląd narzędzi i technik (porównanie metod biopsyjnych węzłów śródpiersia, małoinwazyjne techniki ablacyjne guzów, robotyka i sztuczna inteligencja w bronchoskopii, granice interwencji w chorobach opłucnej), a następnie warsztaty na stanowiskach: wideobronchofiberoskopia, EBUS, bronchoskopia sztywna, nawigacja, dreny i systemy drenażowe, indwelling pleural catheter (IPC). To rzadko dostępna możliwość praktycznego „przetestowania” sprzętu przy asyście ekspertów i omówienia wskazań oraz powikłań.
W module „Przewlekły kaszel” skonfrontowane zostaną dwa paradygmaty diagnostyczne: anatomiczno-przyczynowy versus wczesna identyfikacja RCC (refractory chronic cough). W kolejnych wystąpieniach pojawią się perspektywy gastroenterologiczna (GERD), laryngologiczna (UACS), logopedyczna (terapia behawioralna) oraz farmakologiczna – z przeglądem nowych leków. Szkielet sesji stanowią trudniejsze przypadki i Q&A z zespołem ekspertów.
Osobny, dwugodzinny blok poświęcono przeszczepianiu płuc. W pierwszej części – „co słychać w Polsce” i charakterystyka naszych biorców; następnie kluczowe pytania kwalifikacyjne: wiek biorcy, ocena poza pulmonologicznymi chorobami współistniejącymi, profilaktyka i leczenie BOS. Zwieńczeniem jest panel interaktywny „Czy mój pacjent kwalifikuje się do przeszczepienia?” z analizą trzech przypadków – m.in. POChP z nietypowymi problemami oraz ILD na styku PF-ILD i PsA-ILD – prowadzący pokazują, jak rozumować „na żywo” w sytuacjach granicznych.
Sobotni wieczór zamykają trzy sesje: debata o organizacji opieki nad chorym na raka płuca (koordynacja ścieżek, konsylia, mierniki jakości), moduł „Z chorobami płuc w podróży” (wytyczne lotnicze, tlenoterapia i farmakoterapia w samolocie z udziałem przedstawicieli personelu medycznego i linii lotniczych) oraz „Sukcesy i problemy w leczeniu biologicznym chorób układu oddechowego” – od miejsca biologii w POChP, przez polipy nosa w programach lekowych, po bariery organizacyjne i RDTL.
Kompletny moduł „Obturacyjne choroby płuc” jest rozdzielony na dwie części. W sekcji POChP prowadzący pytają, czy wierzyć danym o zaostrzeniach (jak je czytać i jakie mają ograniczenia), dyskutują ścieżkę POZ–szpital–POZ (rola pulmonologa w opiece zakończonej wypisem), porównują efekty terapii potrójnej w RCT i RWE oraz wskazują „nisze terapeutyczne” i NIV w warunkach domowych (kwalifikacje, organizacja). W sekcji „Astma” znajdziemy przegląd terapii celowanych, pytanie o możliwość zatrzymania remodelingu, spojrzenie w przyszłość leczenia, a także panel o tym, czy wykorzystujemy w Polsce pełny potencjał leków i opieki specjalistycznej. Zwieńczeniem są warsztaty w podgrupach: astma z polipami nosa, astma aspirynowa i astma w ciąży – z interaktywną analizą przypadków.
Dzień trzeci – niedziela: od „trzydziestoboju” po USG, niewydolność oddechową i choroby rzadkie
Finałowy dzień otwiera „Trzydziestobój pulmonologiczny” – wieloczynnościowa sesja łącząca diagnostykę i leczenie „od izby przyjęć do oddziału”. To intensywny przegląd patologii ostrych z szybkim wnioskowaniem i podejmowaniem decyzji, doskonały dla lekarzy dyżurnych i specjalizujących się. Dalej – duży blok USG płuc w praktyce: rola w nagłej duszności (sekwencja decyzyjna „od minuty zero”), codzienne monitorowanie i kontrola efektów terapii, zastosowania w warunkach OIT oraz analiza różnic obrazowych tej samej patologii. Po części wykładowej – warsztaty w czterech podgrupach: punkcja opłucnej, biopsja pod kontrolą USG, USG w OIT oraz ocena przepony i mięśni oddechowych.
Równolegle toczy się moduł „Niewydolność oddychania”. Uczestnicy przejdą od HFNC (również mniej standardowe zastosowania), przez problem centralnych bezdechów, po strategię kontroli hiperkapnii (DISCOVERY). Osobny blok dotyczy chorób nerwowo-mięśniowych i dylematu CPAP czy NIV, a następnie – poprawy tolerancji NIV (dobór interfejsu, zarządzanie wyciekami, wsparcie pacjenta) i wspólnej analizy przypadków wraz z wynikami gazometrii. To część o wysokiej „gęstości praktycznej”, z której wraca się do oddziału z gotowymi schematami korekcji parametrów i monitorowania.
W bloku „Płuca interdyscyplinarnie” organizatorzy zestawili tematy, z którymi każdy pulmonolog styka się w codziennej praktyce: mukowiscydoza AD 2025 (aktualizacja opieki), przygotowanie „płucnego” pacjenta do zabiegu chirurgicznego, powikłania płucne w otyłości wraz z farmakoterapią otyłości, jatrogenna zakrzepica żył płucnych, zaburzenia lękowo-depresyjne w chorobach płuc oraz zespół wątrobowo-płucny. Każdy z tematów jest domknięty krótką sesją pytań, co pozwala na doprecyzowanie wskazań i realnych możliwości wdrożenia nowych rozwiązań.
W osobnej sali odbywa się całorozciągnięty blok „Sarkoidoza” – od diagnostyki obrazowej (fenotyp zapalny vs włókniejący, rola PET-CT i MRI) po wielonarządowość w ujęciu kardiologicznym, nefrologicznym i neurologicznym. Część praktyczna dotyczy rozróżniania sarkoidozy od odczynu sarkoidalnego i jest zaprojektowana tak, by uczestnik wrócił z jasnym algorytmem decyzji i listą „red flags” do dalszej diagnostyki.
Finalny moduł „Zespoły hipereozynofilowe i zapalenia naczyń” systematyzuje wiedzę o hipereozynofiliach (co powinien wiedzieć pulmonolog, jakich algorytmów trzymać się w praktyce), omawia ABPA oraz eozynofilowe zapalenie naczyń z ziarniniakowatością, po czym przechodzi do przeglądu płucnych manifestacji zapaleń naczyń, zasad immunosupresji i miejsca plazmaferezy jako leczenia wspomagającego. To ważna klamra spinająca treści astmatyczne, alergologiczne i immunologiczne z wcześniejszych dni.
Ścieżki tematyczne – jak zaplanować własny harmonogram
Aby najlepiej wykorzystać trzydniowy pobyt, warto ułożyć indywidualną ścieżkę pod cele kliniczne:
- Onkologia płuca „end-to-end”: skrining → staging obrazowy → endoskopia i bronchoskopia zabiegowa → patomorfologia i biomarkery → terapie systemowe (ukierunkowane i immunoonkologia) → stereotaktyczna radioterapia → modele organizacyjne opieki. Rezultat: spójny algorytm decyzyjny i lista wskazań oraz przeciwwskazań do poszczególnych metod.
- Obturacyjne choroby płuc: poranny segment czynnościowy (oscylometria, drobne drogi, CPET), po południu POChP (interpretacja danych o zaostrzeniach, eskalacja do ICS/LABA/LAMA, dylematy de-eskalacji, NIV w domu), a następnie moduł astma (biologia, remodeling, przyszłość leczenia, warsztaty przypadków). Rezultat: uporządkowane wskazania i praktyczne „plan-B” na wypadek niepowodzenia terapii.
- Intensywna terapia oddechowa: piątkowe „ostre stany” (sedacja, aminy katecholowe, zatorowość, odma) → niedzielna niewydolność oddychania (HFNC, NIV, centralne bezdechy, kontrola hiperkapnii) → USG płuc (praktyka + warsztaty). Rezultat: aktualne protokoły interwencyjne i ultrasonograficzne do zastosowania od pierwszego dyżuru po konferencji.
- Interwencje i pleura: przegląd technik endoskopowych i ablacyjnych + warsztaty bronchoskopowe i drenażowe + praktyka USG pleury, punkcje/biopsje i IPC. Rezultat: wzrost pewności proceduralnej i umiejętność kwalifikowania pacjentów do właściwej techniki.
- Choroby śródmiąższowe i rzadkie: wykłady ILD → warsztaty MDD → sarkoidoza → hipereozynofilie i zapalenia naczyń. Rezultat: solidny „zestaw narzędzi” do różnicowania i prowadzenia pacjentów z rzadkimi fenotypami.
Co nowego w stosunku do poprzednich edycji
Tegoroczny program mocniej niż kiedykolwiek scala wiedzę przekrojowo: widać to w integracji tematów infekcyjnych z prewencją zaostrzeń POChP, w zderzeniu onkologii płuca z interwencjami bronchoskopowymi, w połączeniu alergologii z immunologią (moduły HES/vasculitis i „sukcesy/wyzwania biologii”). Nowością jest duży nacisk na oscylometrię i drobne drogi oddechowe, a także warsztatowy format MDD w ILD i rozbudowane USG płuc z czterema ścieżkami ćwiczeń. W praktyce oznacza to mniej „encyklopedii”, a więcej narzędzi do podejmowania decyzji – element, który uczestnicy Jachranki konsekwentnie doceniają.
Dla kogo przeznaczone są poszczególne moduły
- Pulmonolodzy i alergolodzy: pełen zakres – od astmy i POChP, przez choroby śródmiąższowe i sarkoidozę, aż po biologiczne terapie i opiekę nad pacjentem w podróży.
- Lekarze medycyny rodzinnej i interniści: zakażenia i prewencja, przewlekły kaszel, ścieżki POZ–szpital–POZ w POChP, kwalifikacja do szczepień, plan działania na zaostrzenie.
- Anestezjolodzy i lekarze intensywnej terapii: ostre stany, niewydolność oddychania (HFNC/NIV), USG płuc w OIT.
- Torakochirurdzy i onkolodzy kliniczni: staging, endoskopia diagnostyczna i ablacyjna, radioterapia stereotaktyczna, kwalifikacja do resekcji i peryoperacyjna ocena czynnościowa.
- Fizjoterapeuci oddechowi i pielęgniarki: NIV w domu, edukacja chorego, monitorowanie adherencji i techniki inhalacyjnej, komponenty rehabilitacyjne.
Certyfikaty, punkty edukacyjne i rejestracja
Uczestnicy otrzymują certyfikat w formie elektronicznej, a udział w konferencji jest punktowany w systemie ustawicznego kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów. Rejestracja prowadzona jest online; z uwagi na warsztatowy charakter wielu modułów liczba miejsc w grupach praktycznych jest ograniczona.
