Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) opublikowało szybkie zalecenia naukowe dla decydentów oraz służb zdrowia w związku z rosnącą liczbą zakażeń wirusem RSV (respiratory syncytial virus) w wielu krajach europejskich. Dokument koncentruje się na możliwościach ograniczenia ciężkich zachorowań u niemowląt poprzez immunizację oraz intensyfikację działań profilaktycznych na poziomie populacyjnym.
W najbliższych tygodniach i miesiącach zimowych szczególnie narażone na ciężki przebieg zakażeń układu oddechowego będą niemowlęta poniżej szóstego miesiąca życia. W tej grupie RSV pozostaje jednym z najczęstszych patogenów prowadzących do poważnych powikłań, takich jak zapalenie oskrzelików, zapalenie płuc czy posocznica. Część dzieci wymaga hospitalizacji, a nawet intensywnej terapii.
Znaczenie świadomości i profilaktyki
„Wirus RSV może wywołać bardzo ciężki przebieg choroby u niemowląt, nawet tych zdrowych, znacząco obciążając zarówno rodziny, jak i systemy opieki zdrowotnej” – podkreśla ekspert ECDC, Bruno Ciancio. Dlatego kluczowe jest, aby pracownicy ochrony zdrowia znali aktualną sytuację epidemiologiczną w swoim regionie i stosowali się do krajowych wytycznych dotyczących profilaktyki RSV.
Szacuje się, że w Europie co roku około 250 000 dzieci poniżej piątego roku życia jest hospitalizowanych z powodu zakażenia RSV, przy czym co trzecie z nich trafia do szpitala w pierwszych miesiącach życia. Dane nadzorcze z sezonu zimowego 2024/2025 wskazują, że połowę wszystkich pozytywnych wyników RSV stanowiły dzieci w wieku 0–4 lat. Spośród nich 12% wymagało leczenia w oddziałach intensywnej terapii, a jedno dziecko zmarło.
Immunizacja — skuteczna i bezpieczna ochrona dostępna w Europie
Od 2022 roku w Unii Europejskiej dostępne są skuteczne i bezpieczne środki immunizacji przeciw RSV u niemowląt. Obejmują one:
- długodziałające przeciwciała monoklonalne podawane noworodkom i niemowlętom w pierwszym sezonie zakażeń,
• szczepionki podawane kobietom w ciąży, które przekazują ochronę dziecku w pierwszych miesiącach życia.
„Ciężkim przypadkom RSV u niemowląt można zapobiegać poprzez szczepienie ciężarnych lub immunizację dzieci po urodzeniu. Szczególnej ochrony wymagają wcześniaki i niemowlęta z przewlekłymi chorobami płuc” – dodaje Ciancio.
Obecnie 23 kraje UE/EOG rekomendują immunizację niemowląt przeciw RSV z wykorzystaniem długodziałających przeciwciał, a 19 z nich finansuje takie programy. W części państw stosowana jest strategia powszechnej immunizacji, a w innych — profilaktyka ograniczona do dzieci z grup ryzyka.
Trzy państwa UE/EOG (Polska, Rumunia, Słowenia) stosują wyłącznie szczepienie matek, natomiast pięć kolejnych (Belgia, Cypr, Francja, Grecja, Luksemburg) oferuje je jako alternatywę dla immunizacji z użyciem przeciwciał monoklonalnych.
ECDC zapowiada dalsze prace nad oceną skuteczności i wpływu programów immunizacji przeciw RSV oraz wzmocnieniem systemów nadzoru epidemiologicznego w Europie.
Źródło: European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC), Protecting infants against respiratory syncytial virus this winter — ECDC issues advice
