Między zwalczaniem stanu zapalnego a kontrolą infekcji: jak sterowana jest odpowiedź immunologiczna w tkance płucnej

Wyciszenie stanu zapalnego w płucach jest kluczowe dla utrzymania efektywnej wymiany gazowej. Gdy organizm zwalcza zapalenie płuc, balansuje jednak na cienkiej granicy: ponieważ w trakcie wygaszania zapalenia wzrasta jednocześnie ryzyko wtórnych infekcji bakteryjnych. Może to prowadzić – na przykład po infekcji wirusowej, takiej jak grypa – do ciężkich przebiegów choroby wywołanych przez bakterie.

Zespół badaczy z Giessen specjalizujących się w infekcjach i chorobach płuc, kierowany przez dr. Ulricha Matta i prof. dr hab. med. Susanne Herold, działający w ramach klastra doskonałości Cardio-Pulmonary Institute (CPI), opisał dotąd nieznany mechanizm, dzięki któremu kluczowe komórki układu odpornościowego płuc – tzw. makrofagi pęcherzykowe – dostosowują swoją funkcję w odpowiedzi immunologicznej.

Makrofagi te, poprzez fagocytozę martwych neutrofili (neutrofilowych granulocytów), należących do wrodzonego układu odpornościowego i odgrywających główną rolę w pierwszej linii obrony przeciw bakteriom, zmieniają swój metabolizm i przechodzą w stan sprzyjający wygaszaniu zapalenia. To przeprogramowanie pozwala na skuteczne zakończenie procesu zapalnego w płucach, ale jednocześnie obniża zdolność organizmu do zwalczania infekcji bakteryjnych.

Makrofagi pęcherzykowe odgrywają centralną rolę w utrzymaniu równowagi układu odpornościowego w płucach – wspierają zarówno obronę przed patogenami, jak i regenerację tkanki po przebytej infekcji. Dotąd nie było jasne, w jaki sposób przełączają się między tymi funkcjami. „Nasze badanie pokazuje, że fagocytoza neutrofili zmienia aktywność makrofagów i wprowadza je w stan wygaszania zapalenia” – wyjaśnia dr Ulrich Matt, ostatni autor pracy. „To odkrycie dostarcza kluczowych informacji o równowadze między wygaszaniem stanu zapalnego a kontrolą infekcji – co stanowi fundament w kontekście zapaleń płuc każdego rodzaju”.

Naukowcy planują obecnie wykorzystać te odkrycia do opracowania nowych terapii zwalczających ciężkie zapalenia płuc.

Artykuł został opublikowany w prestiżowym czasopiśmie „Science Immunology”. Julian Better et al.: Cell type-specific efferocytosis determines functional plasticity of alveolar macrophages. Sci. Immunol.10, eadl3852 (2025). DOI: 10.1126/sciimmunol.adl3852
DOI: doi.org/10.1126/sciimmunol.adl3852

Źródło: Justus-Liebig-Universität Gießen