Alyftrek coraz bliżej refundacji. Nowy modulator CFTR w projekcie wykazu od 1 października

Alyftrek® (wanzakaftor/tezakaftor/deutiwakaftor) został uwzględniony w projekcie wykazu leków refundowanych, który ma obowiązywać od 1 października 2026 roku. Informację przedstawiono 15 września podczas konferencji prasowej Ministerstwa Zdrowia poświęconej nowej liście refundacyjnej. Dla pulmonologów i zespołów zajmujących się mukowiscydozą jest to istotny etap procesu refundacyjnego dotyczącego nowego, stosowanego raz na dobę trójskładnikowego modulatora CFTR.

Zgodnie z informacjami przekazanymi podczas konferencji projekt październikowego wykazu obejmuje 24 nowe terapie: 13 onkologicznych i 11 nieonkologicznych, z czego 8 terapii dotyczy chorób rzadkich. Alyftrek był wcześniej przedmiotem oceny Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, a 17 lutego 2026 roku Prezes AOTMiT rekomendował jego refundację w programie B.112 „Leczenie chorych na mukowiscydozę (ICD-10: E84)” pod określonymi warunkami ekonomicznymi.

Alyftrek w projekcie październikowej refundacji

Podczas konferencji prasowej Ministerstwa Zdrowia 15 września 2026 roku przedstawiono założenia nowego wykazu leków refundowanych, który ma obowiązywać od 1 października. Wśród nowych terapii znalazł się Alyftrek, produkt leczniczy zawierający trzy modulatory białka CFTR: wanzakaftor, tezakaftor i deutiwakaftor.

Jest to istotna informacja z punktu widzenia leczenia przyczynowego mukowiscydozy. Terapia została dopuszczona do obrotu w Unii Europejskiej w 2025 roku, a jej wskazanie rejestracyjne obejmuje chorych na mukowiscydozę w wieku 6 lat i starszych posiadających co najmniej jedną mutację genu CFTR inną niż mutacja klasy I.

Zakres ten odpowiada wskazaniu, które było przedmiotem polskiego postępowania refundacyjnego. W rekomendacji AOTMiT podkreślono przy tym szczególną niezaspokojoną potrzebę terapeutyczną wśród części pacjentów bez mutacji F508del, którzy nie byli objęci zakresem dotychczas finansowanej terapii trójskładnikowej.

Zakres wskazania Alyftrek

Alyftrek jest wskazany do leczenia mukowiscydozy u osób w wieku 6 lat i starszych, które posiadają co najmniej jedną mutację genu CFTR inną niż mutacja klasy I.

Mutacje klasy I prowadzą zasadniczo do braku wytwarzania funkcjonalnego białka CFTR, dlatego modulatory wymagające obecności białka podlegającego korekcji lub potencjacji nie mogą w tej grupie działać w analogiczny sposób jak w mutacjach pozostawiających możliwość powstania białka CFTR.

Znaczenie szerokiego wskazania genotypowego wykracza zatem poza możliwość zastosowania kolejnego schematu u pacjentów leczonych wcześniej modulatorami. Potencjalnie istotną grupę stanowią także chorzy z mutacjami innymi niż F508del, u których do tej pory dostęp do refundowanego leczenia ukierunkowanego na CFTR był ograniczony.

Wanzakaftor, tezakaftor i deutiwakaftor – mechanizm działania

Jedną z praktycznych różnic pomiędzy Alyftrek a schematem eleksakaftor/tezakaftor/iwakaftor w skojarzeniu z dodatkową dawką iwakaftoru jest stosowanie Alyftrek raz na dobę.

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego u osób w wieku co najmniej 6 lat i masie ciała poniżej 40 kg stosuje się trzy tabletki zawierające po 50 mg deutiwakaftoru, 20 mg tezakaftoru i 4 mg wanzakaftoru. Przy masie ciała co najmniej 40 kg dawkę dobową stanowią dwie tabletki zawierające po 125 mg deutiwakaftoru, 50 mg tezakaftoru i 10 mg wanzakaftoru. Dawkę przyjmuje się raz na dobę z pokarmem zawierającym tłuszcz.

SKYLINE: skuteczność porównywalna z dotychczasową terapią trójskładnikową

Podstawę oceny skuteczności u osób w wieku co najmniej 12 lat stanowiły dwa randomizowane badania III fazy SKYLINE: VX20-121-102 oraz VX20-121-103. Porównywano w nich wanzakaftor/tezakaftor/deutiwakaftor ze schematem eleksakaftor/tezakaftor/iwakaftor w skojarzeniu z iwakaftorem. ^[1]

Dla pierwszorzędowego punktu końcowego, którym była zmiana ppFEV₁, wykazano non-inferiority nowego schematu względem terapii porównawczej. Oznacza to, że pod względem utrzymania efektu dotyczącego czynności płuc wanzakaftor/tezakaftor/deutiwakaftor nie był klinicznie gorszy od terapii stanowiącej komparator.

Autorzy badań zwracali również uwagę na poprawę funkcji CFTR ocenianej na podstawie stężenia chlorków w pocie. Schemat stosowany raz na dobę może ponadto zmniejszać codzienne obciążenie związane z farmakoterapią, choć potencjalny wpływ uproszczenia dawkowania na długoterminową adherencję wymaga oceny w rzeczywistej praktyce klinicznej.

Dane u dzieci w wieku 6-11 lat

W populacji pediatrycznej w wieku 6-11 lat dane pochodzą z badania III fazy RIDGELINE VX21-121-105. Było to badanie wieloośrodkowe, ale jednoramienne, bez aktywnego komparatora. Leczenie otrzymało 78 dzieci. ^[2]

Wyniki dotyczące bezpieczeństwa, farmakokinetyki i skuteczności wspierały zastosowanie terapii w tej grupie wiekowej, jednak brak randomizowanego bezpośredniego porównania z eleksakaftorem/tezakaftorem/iwakaftorem jest istotnym ograniczeniem interpretacyjnym. Na ograniczenie to zwróciła również uwagę AOTMiT w rekomendacji refundacyjnej.

AOTMiT rekomendowała refundację pod warunkami

17 lutego 2026 roku Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji wydał rekomendację nr 24/2026 dotyczącą objęcia Alyftrek refundacją w ramach programu lekowego B.112.

Rekomendacja była pozytywna, ale warunkowa. AOTMiT wskazała na potrzebę zrównania kosztu stosowania Alyftrek z dotychczas refundowanym schematem Kaftrio + Kalydeco oraz zabezpieczenia maksymalnych wydatków płatnika publicznego związanych z możliwością objęcia leczeniem populacji szerszej niż dotychczas finansowana.

Agencja zwróciła także uwagę, że w populacji co najmniej 12-letniej dostępne są randomizowane badania bezpośrednio porównujące oba schematy, natomiast dla dzieci w wieku 6-11 lat podstawę wnioskowania stanowi badanie jednoramienne.

Umieszczenie Alyftrek w projekcie październikowego wykazu wskazuje, że postępowanie refundacyjne weszło w końcową fazę. Nadal jednak nie oznacza to, że znane są wszystkie warunki finansowania ani ostateczny zakres programu.

Co oznacza projekt dla praktyki klinicznej?

Jeżeli zakres ten zostanie utrzymany, znaczenie nowego rozwiązania będzie miało dwa wymiary. Pierwszym jest możliwość zastosowania kolejnego wysoko skutecznego schematu modulującego CFTR, stosowanego raz na dobę. Drugim – potencjalnie ważniejszym z perspektywy dostępności terapii – jest możliwość leczenia części osób z wariantami CFTR, które nie mieściły się w dotychczasowych polskich kryteriach refundacyjnych dla terapii trójskładnikowej.

Nie należy natomiast na obecnym etapie dokonywać zmian leczenia ani obiecywać pacjentom możliwości kwalifikacji od konkretnej daty wyłącznie na podstawie informacji o projekcie. Konieczne jest opublikowanie ostatecznego obwieszczenia i programu lekowego.

Źródła i bibliografia