Bezdech społeczny – nowe wyzwanie w diagnostyce i terapii bezdechu sennego

Późne pory zasypiania, alkohol i palenie tytoniu w weekend mogą powodować coś więcej niż tylko trudne poniedziałkowe poranki – ostrzegają badacze z Flinders University. Mogą one nasilać nowo zidentyfikowany problem zdrowotny określony mianem „bezdechu społecznego” (ang. social apnea).

Międzynarodowe badanie opublikowane w American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine opisuje to zjawisko jako weekendowe nasilenie objawów obturacyjnego bezdechu sennego (OSA), wynikające z nieregularnego rytmu snu i stylu życia.

Analiza danych od ponad 70 000 osób na całym świecie wykazała istotny wzrost ciężkości OSA w weekendy. Termin „social apnea” został ukuty przez ekspertów z FHMRI Sleep Health.

„Bezdech senny jest już poważnym problemem zdrowia publicznego, ale nasze badania sugerują, że jego faktyczny wpływ może być niedoszacowany” – podkreśla dr Lucía Pinilla, główna autorka pracy i badaczka w FHMRI Sleep Health.

Większość diagnostyki odbywa się w trakcie jednej nocy, zazwyczaj w dzień powszedni, co sprawia, że efekt weekendowy pozostaje niezauważony. Badacze ostrzegają, że weekendowe nasilenie zaburzeń oddychania podczas snu zwiększa ryzyko chorób serca, depresji, demencji, skrajnego zmęczenia oraz wypadków komunikacyjnych.

Kluczowe wyniki badań

• Ryzyko umiarkowanego lub ciężkiego OSA w soboty było o 18% wyższe niż w środku tygodnia.
• Wydłużenie snu w weekend o ≥45 minut zwiększało ryzyko pogorszenia bezdechu o 47%.
• Mężczyźni byli bardziej narażeni (21%) niż kobiety (9%).
• Osoby poniżej 60. roku życia miały o 24% wyższe ryzyko w weekendy, w porównaniu do 7% wśród osób ≥60 lat.

Profesor Danny Eckert, dyrektor FHMRI Sleep Health i współautor badania, podkreśla, że jest to pierwsze dowody na wzrost nasilenia OSA w weekendy. Wskazuje na rolę alkoholu, płytszego snu oraz mniejszej konsekwencji w stosowaniu terapii CPAP.

Podobne mechanizmy mogą tłumaczyć także sezonową zmienność OSA – wynika z pracy opublikowanej w Nature Communications Medicine. Latem i zimą nasilenie OSA wzrastało nawet o 19% w stosunku do wiosny i jesieni.

Rekomendacje dla pacjentów

Eksperci zalecają:

• utrzymywanie regularnego rytmu snu przez cały tydzień,
• dbanie o zalecane 7–9 godzin snu na dobę,
• konsekwentne stosowanie terapii, także w weekendy,
• unikanie alkoholu i odkładania snu do późnych godzin nocnych.

OSA dotyczy około miliarda osób na całym świecie i w przypadku braku leczenia zwiększa ryzyko chorób serca, cukrzycy, depresji i przedwczesnej śmierci. Każdy, kto niepokoi się jakością swojego snu, powinien zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu.

Źródło: American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, “Social apnea”: Obstructive sleep apnea is exacerbated on weekends
DOI: http://dx.doi.org/10.1164/rccm.202505-1184RL