Szczepienie przeciw COVID-19 a bezpieczeństwo ciąży i wyniki perinatalne

Kobiety w ciąży, które otrzymały szczepienie przeciw COVID-19, znacznie rzadziej doświadczały ciężkiego przebiegu choroby oraz przedwczesnego porodu – wynika z dużego, wieloośrodkowego badania prowadzonego przez University of British Columbia (UBC), opublikowanego na łamach JAMA.

Badanie oparto na danych dotyczących blisko 20 000 ciąż z całej Kanady. Wykazano, że szczepienie było silnie związane z niższym ryzykiem hospitalizacji, przyjęcia na oddział intensywnej terapii oraz porodu przedwczesnego. Co istotne, korzyści te utrzymywały się mimo ewolucji wirusa SARS-CoV-2 – od wariantu Delta po Omikron oraz jego nowsze sublinie, które dominują obecnie.

„Nasze wyniki dostarczają jednoznacznych, populacyjnych dowodów na to, że szczepienie przeciw COVID-19 chroni kobiety w ciąży i ich dzieci przed poważnymi powikłaniami” – podkreśla dr Deborah Money, profesor położnictwa i ginekologii na UBC oraz starsza autorka publikacji. „Nawet w obliczu zmian wirusa szczepienie nadal przynosiło istotne korzyści zarówno matce, jak i dziecku”.

Badanie zostało przeprowadzone w ramach ogólnokrajowej sieci nadzorczej CANCOVID-Preg, kierowanej przez badaczy z UBC, i stanowi jeden z największych na świecie zbiorów danych dotyczących COVID-19 i ciąży.

Wpływ szczepienia na ciężki przebieg COVID-19 i poród przedwczesny

Analiza wykazała, że osoby zaszczepione były około 60% rzadziej hospitalizowane oraz aż o 90% rzadziej wymagały leczenia na oddziale intensywnej terapii w porównaniu z osobami niezaszczepionymi w momencie zakażenia. Szczepienie wiązało się również z mniejszą częstością porodów przedwczesnych (przed 37. tygodniem ciąży) – ryzyko to było niższe o 20% w okresie dominacji wariantu Delta oraz o 36% w czasie fali Omikron.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że osoby zaszczepione w trakcie ciąży, a nie przed jej rozpoczęciem, miały jeszcze niższe wskaźniki porodów przedwczesnych oraz urodzeń martwych.

„Nigdy nie ma złego momentu na szczepienie – niezależnie od tego, czy kobieta jest w ciąży, czy ją planuje” – zaznacza dr Elisabeth McClymont, pierwsza autorka badania i adiunkt w Department of Obstetrics and Gynaecology na UBC. „Nasze dane sugerują jednak, że szczepienie w trakcie ciąży może przynosić dodatkowe korzyści”.

Znaczenie wyników dla zaleceń dotyczących szczepień w ciąży

Publikacja pojawia się w momencie, gdy zalecenia dotyczące szczepień kobiet w ciąży ulegają zmianom w niektórych krajach. W Stanach Zjednoczonych Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) nie uwzględnił niedawno jednoznacznej rekomendacji szczepienia przeciw COVID-19 w ciąży w zaktualizowanym kalendarzu szczepień dla dorosłych. Tymczasem w Kanadzie oraz w zaleceniach World Health Organization szczepienie kobiet w ciąży nadal jest rekomendowane.

Autorzy badania podkreślają, że ich wyniki dostarczają aktualnych i solidnych dowodów naukowych istotnych dla trwających debat dotyczących polityki zdrowotnej.

„Zgromadzony materiał dowodowy jest przytłaczająco jednoznaczny: szczepienie przeciw COVID-19 w ciąży jest bezpieczne i skuteczne” – podkreśla dr Money. „Nasze najnowsze dane mają kluczowe znaczenie zarówno dla kobiet w ciąży, jak i dla zespołów medycznych sprawujących nad nimi opiekę, oraz silnie wspierają rekomendacje zdrowia publicznego zalecające szczepienie w ciąży”.

Ogólnokanadyjski zakres badania i implikacje na przyszłość

Analiza objęła dane z dziewięciu prowincji oraz jednego terytorium Kanady. Wykorzystano populacyjne bazy danych ochrony zdrowia do oceny przebiegu niemal 20 000 ciąż powikłanych zakażeniem SARS-CoV-2 w okresie od kwietnia 2021 r. do grudnia 2022 r.

Nawet po uwzględnieniu czynników zakłócających, takich jak wiek, wskaźnik masy ciała oraz choroby współistniejące (w tym nadciśnienie tętnicze i cukrzyca), szczepienie pozostawało istotnie związane z niższym ryzykiem hospitalizacji.

Autorzy zwracają uwagę, że poza kontekstem COVID-19 badanie to podkreśla znaczenie systematycznego uwzględniania kobiet w ciąży w badaniach nad szczepionkami oraz w planowaniu działań na wypadek przyszłych epidemii wirusów oddechowych.

„Ciąża jest okresem szczególnej podatności, ale także ogromnej szansy na skuteczną profilaktykę” – podsumowuje dr McClymont. „To badanie pokazuje, że szczepienia mogą realnie poprawiać zdrowie matek i noworodków”.

Badanie zostało sfinansowane przez Public Health Agency of Canada za pośrednictwem COVID-19 Immunity Task Force, Canadian Institutes of Health Research oraz BC Women’s Health Foundation.

Źródło: JAMA, The Role of Vaccination in Maternal and Perinatal Outcomes Associated with COVID-19 in Pregnancy
DOI: http://dx.doi.org/10.1001/jama.2025.21001