Antimicrobial Stewardship w leczeniu gruźlicy – nowe międzynarodowe standardy kliniczne

Narastająca na całym świecie oporność na antybiotyki dotyczy również substancji kluczowych w leczeniu gruźlicy, takich jak bedakilina. W odpowiedzi na to wyzwanie międzynarodowy panel ekspertów opracował po raz pierwszy specyficzne standardy „Antimicrobial Stewardship” (AMS) dedykowane opiece nad pacjentami z gruźlicą. Rekomendacje, opublikowane na łamach The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, mają na celu silniejsze osadzenie leczenia gruźlicy w strukturach AMS, optymalizację monitorowania oporności oraz diagnostyki, a także trwałą poprawę jakości terapii.

Znaczenie Antimicrobial Stewardship w chorobach zakaźnych

„Antimicrobial Stewardship” oznacza skoordynowane strategie racjonalnego, opartego na dowodach naukowych i bezpiecznego stosowania leków przeciwdrobnoustrojowych. Głównym celem AMS jest poprawa wyników leczenia przy jednoczesnym ograniczaniu działań niepożądanych oraz zapobieganie powstawaniu i szerzeniu się oporności drobnoustrojów. Choć koncepcja AMS jest od lat dobrze ugruntowana w wielu obszarach medycyny zakażeń, dotychczas brakowało jasno zdefiniowanych, praktycznych standardów odnoszących się bezpośrednio do leczenia gruźlicy.

Gruźlica jako istotny czynnik globalnej oporności na leki

Gruźlica pozostaje jednym z głównych źródeł globalnego obciążenia związanego z opornością na leki przeciwbakteryjne. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w Bacterial Priority Pathogens List 2024 sklasyfikowała Mycobacterium tuberculosis oporną na rifampicynę jako patogen o wysokim priorytecie. Szczególnie niepokojący jest wzrost oporności na nowsze, kluczowe leki, w tym bedakilinę, co bezpośrednio zagraża postępom osiągniętym w ostatnich latach w leczeniu gruźlicy lekoopornej.

Nowe kliniczne standardy AMS w opiece nad chorymi na gruźlicę

W odpowiedzi na te wyzwania opublikowano pierwsze w historii kliniczne standardy AMS dedykowane opiece nad pacjentami z gruźlicą. Dokument ukazał się w aktualnym numerze The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease (IJTLD) Open i został opracowany przez międzynarodowy zespół 62 ekspertów z 32 krajów, reprezentujących wszystkie sześć regionów WHO. Prace prowadzono z wykorzystaniem ustrukturyzowanej metody Delphi, co zapewniło wysoki poziom konsensusu i wiarygodności rekomendacji.

Celem standardów jest systematyczna integracja leczenia gruźlicy z istniejącymi strukturami AMS, wzmocnienie nadzoru i monitorowania oporności, poprawa dostępu do szybkich i kompleksowych testów lekooporności oraz konsekwentne ukierunkowanie terapii na skuteczność, bezpieczeństwo i zapobieganie rozwojowi oporności. Wśród kluczowych elementów zaleceń znalazły się m.in. wdrażanie ustrukturyzowanych konsultacji eksperckich, ukierunkowane testowanie i profilaktyczne leczenie grup ryzyka, a także ścisła kontrola kliniczna i mikrobiologiczna przebiegu terapii.

Znaczenie standardów dla przyszłości leczenia gruźlicy

Jak podkreśla dr Thomas Theo Brehm, pierwszy autor publikacji, oporność na leki przeciwdrobnoustrojowe stanowi poważne zagrożenie dla postępów w leczeniu gruźlicy osiągniętych w ostatnich latach. Wprowadzenie jednolitych, klinicznie użytecznych standardów AMS ma umożliwić skuteczne, bezpieczne i odpowiedzialne leczenie gruźlicy także w przyszłości, przy jednoczesnym ograniczaniu dalszego narastania lekooporności.

Źródło: The International Journal of Tuberculosis and Lung Disease, Clinical standards for antimicrobial stewardship in TB care
DOI: https://doi.org/10.5588/ijtldopen.25.0522