Gruźlica: badanie Ultra-Curto wskazuje na wysoką tolerancję i skuteczność krótkich terapii

Badanie porównujące jednomiesięczne i trzymiesięczne schematy leczenia profilaktycznego gruźlicy wykazało, że oba podejścia charakteryzują się wysokim odsetkiem ukończenia terapii oraz korzystnym profilem bezpieczeństwa. Wyniki opublikował 10 lutego 2026 roku zespół kierowany przez Richarda Chaissona z Johns Hopkins School of Medicine na łamach otwartego czasopisma PLOS Medicine.

Po narażeniu na kontakt z prątkiem Mycobacterium tuberculosis World Health Organization przez wiele lat rekomendowała 6–9 miesięcy leczenia zakażenia latentnego gruźlicy z zastosowaniem izoniazydu. W praktyce klinicznej długotrwałość terapii była jednak jednym z głównych czynników ograniczających skuteczność programów profilaktycznych, ponieważ znaczna część pacjentów nie kończyła pełnego cyklu leczenia.

W ostatnich latach coraz większe zainteresowanie budzą krótsze schematy leczenia profilaktycznego gruźlicy, obejmujące kombinację izoniazydu i ryfapentyny, stosowaną przez okres jednego lub trzech miesięcy. Dotychczas jednomiesięczny schemat był oceniany głównie u osób żyjących z HIV, natomiast brakowało bezpośredniego porównania bezpieczeństwa obu krótkich strategii u osób bez zakażenia HIV.

Badanie Ultra-Curto – projekt i populacja

W randomizowanym badaniu klinicznym Ultra-Curto udział wzięło 500 osób z Brazylii, narażonych na zakażenie gruźlicą w środowisku domowym lub zawodowym, które nie były zakażone HIV. Uczestników losowo przydzielono do jednej z dwóch grup:

• jednomiesięcznego schematu leczenia profilaktycznego, obejmującego codzienne stosowanie izoniazydu i ryfapentyny,
• trzymiesięcznego schematu leczenia profilaktycznego, z podawaniem tych samych leków raz w tygodniu.

Skuteczność i bezpieczeństwo krótkich schematów

Oba schematy leczenia profilaktycznego gruźlicy charakteryzowały się bardzo wysokim odsetkiem ukończenia terapii:

• 89,6% w grupie jednomiesięcznej,
• 84,1% w grupie trzymiesięcznej.

Działania niepożądane miały najczęściej charakter łagodny lub umiarkowany i występowały z porównywalną częstością w obu grupach. Żaden ze schematów nie wykazał istotnej przewagi nad drugim pod względem bezpieczeństwa ani tolerancji.

Na tej podstawie autorzy uznali oba krótkie schematy leczenia zakażenia latentnego gruźlicy za równorzędne, skuteczne i bezpieczne opcje kliniczne.

Znaczenie dla zdrowia publicznego

Autorzy podkreślają, że upowszechnienie leczenia profilaktycznego gruźlicy jest jednym z kluczowych elementów globalnej strategii eliminacji tej choroby. Skrócenie czasu terapii może znacząco poprawić jej akceptowalność, zwłaszcza w krajach o wysokim obciążeniu epidemiologicznym.

Jak wskazano w publikacji:

„Zapobieganie gruźlicy u osób z najwyższym ryzykiem zachorowania jest niezbędne dla globalnej kontroli choroby, a krótsze schematy leczenia profilaktycznego będą kluczowe dla zwiększenia ich wdrażania w krajach o wysokiej zapadalności”.

Współautorzy zwracają również uwagę, że przejście od 6–9 miesięcy leczenia do jednego miesiąca terapii codziennej lub 12 dawek podawanych raz w tygodniu stanowi jakościową zmianę w profilaktyce gruźlicy, mogącą realnie zwiększyć liczbę osób objętych skuteczną ochroną przed rozwojem choroby aktywnej.

Źródło: PLOS Medicine, Acceptability and safety of one versus three months of rifapentine and isoniazid to prevent tuberculosis in people exposed in the household or workplace in Brazil: The Ultra-Curto randomized controlled trial
DOI: https://doi.org/10.1371/journal.pmed.1004758