Gruźlica i mykobakteriozy w programie 39. Zjazdu PTChP. Najważniejsze sesje dla praktyków

Gruźlica pozostaje jednym z tych obszarów pulmonologii, w których klasyczna praktyka kliniczna coraz wyraźniej styka się z epidemiologią, zdrowiem publicznym, mikrobiologią molekularną, polityką szczepień oraz organizacją systemu ochrony zdrowia. W szczegółowym programie 39. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc w Bydgoszczy problematyka gruźlicy została wyraźnie osadzona w grupie tematycznej zakażeń układu oddechowego, obok zapaleń płuc i szczepień, co dobrze pokazuje, że organizatorzy traktują ją nie jako temat historyczny, lecz jako wciąż aktualne i wielowymiarowe wyzwanie kliniczne.

Najważniejszym punktem programu dla osób zainteresowanych gruźlicą będzie sesja plenarna 55 „TB HOT TOPIC”, zaplanowana na 8 maja 2026 roku w godz. 16.45–18.15. Sesję poprowadzą prof. dr hab. n. med. Urszula Demkow, dr hab. n. med. Grzegorz Przybylski, prof. UMK. Już sam układ tematów wskazuje, że nie będzie to przegląd elementarnych zagadnień, lecz blok zorientowany na współczesne problemy praktyki: od zmian epidemiologicznych i migracji, przez optymalizację leczenia, aż po nadzór molekularny, szczepienia BCG i reformy systemowe.

Główna sesja gruźlicza: „TB HOT TOPIC”

Pierwszy wykład w tej sesji to „Migracje ludności a dynamika epidemiologiczna gruźlicy w Europie” prowadzony przez prof. dr hab. n. med. Teresę Domaszewską. Już sam tytuł sugeruje, że dyskusja obejmie nie tylko klasyczne wskaźniki zapadalności, ale także wpływ mobilności populacyjnej na rozkład przypadków, wykrywalność, ciągłość leczenia i ryzyko transmisji. Dla klinicystów może to być szczególnie cenne, ponieważ współczesna diagnostyka gruźlicy coraz częściej wymaga uwzględniania tła migracyjnego, wcześniejszych ekspozycji, historii leczenia w innych krajach oraz różnic w dostępie do badań mikrobiologicznych.

Drugim wystąpieniem będzie „Optymalizacja schematów leczenia gruźlicy – aspekty kliniczne i systemowe”, które wygłosi dr hab. med. Adam Nowiński. To jeden z najbardziej praktycznych punktów całego bloku. Można oczekiwać omówienia nie tylko samego doboru schematów terapeutycznych, ale również problemów adherencji, działań niepożądanych, organizacji monitorowania leczenia, współpracy pomiędzy poradnią, oddziałem i laboratorium oraz znaczenia racjonalnego prowadzenia chorych w realiach polskiego systemu. W codziennej praktyce właśnie te elementy decydują o tym, czy leczenie gruźlicy jest wyłącznie poprawne teoretycznie, czy rzeczywiście skuteczne.

Trzeci wykład, „Molekularny nadzór nad gruźlicą jako narzędzie zdrowia publicznego”, przedstawi prof. dr hab. n. med. Ewa Augustynowicz-Kopeć. To temat o szczególnej wadze dla środowiska pneumonologicznego i mikrobiologicznego. Współczesna walka z gruźlicą nie może ograniczać się do samego rozpoznania prątka i wdrożenia leczenia. Coraz większą rolę odgrywa zdolność śledzenia transmisji, identyfikowania klastrów epidemicznych, rozpoznawania oporności oraz wiązania danych laboratoryjnych z decyzjami na poziomie zdrowia publicznego. Ten punkt programu może być jednym z najcenniejszych dla osób zainteresowanych stykiem kliniki i epidemiologii molekularnej.

Czwarty wykład w sesji to „Szczepienia BCG – aktualna sytuacja”, który poprowadzi prof. dr hab. n. med. Urszula Demkow. Włączenie tematu BCG do sesji gruźliczej pokazuje, że organizatorzy nie traktują prewencji jako dodatku, ale jako element rdzeniowy debaty o gruźlicy. W praktyce klinicznej pytania o miejsce BCG, ocenę aktualnej strategii szczepień, relację między profilaktyką a nadzorem epidemiologicznym oraz znaczenie szczepień w zmieniającym się środowisku demograficznym powracają regularnie. To wystąpienie może uporządkować wiele wątków, które zwykle funkcjonują osobno: immunologia, profilaktyka populacyjna, polityka zdrowotna i codzienna praktyka lekarska.

Piąty wykład, zamykający sesję, nosi tytuł „Gruźlica jako wyzwanie systemowe – kierunki niezbędnych reform w ochronie zdrowia” i zostanie wygłoszony przez dr hab. n. med. Tadeusza M. Zielonkę. To temat szczególnie interesujący dla osób, które patrzą na gruźlicę nie tylko z perspektywy pojedynczego chorego, ale całej ścieżki opieki: od wczesnego podejrzenia, przez diagnostykę mikrobiologiczną i obrazową, po leczenie, nadzór i prewencję transmisji. W polskich warunkach właśnie aspekt systemowy bywa najsłabszym ogniwem – opóźnienia diagnostyczne, rozproszenie odpowiedzialności, nierówny dostęp do badań i ograniczona integracja danych potrafią osłabiać efektywność nawet wtedy, gdy wiedza medyczna jest dostępna.

Mykobakteriozy jako ważne rozszerzenie dyskusji o gruźlicy

Osoby zainteresowane tematyką gruźliczą powinny zwrócić uwagę także na sesję satelitarną 64 „MYKOBAKTERIOZY”, zaplanowaną na 9 maja 2026 roku w godz. 8.30–10.00. Sesję poprowadzą prof. dr hab. med. Monika Szturmowicz oraz dr hab. n. med. Adam Nowiński. Choć mykobakteriozy nie są tożsame z gruźlicą, w praktyce klinicznej ich obecność w programie obok sesji gruźliczej jest bardzo znacząca, ponieważ diagnostyka różnicowa zakażeń prątkowych stanowi dziś jedno z kluczowych wyzwań w pulmonologii.

Program tej sesji obejmuje cztery wykłady: „Meandry diagnostyki mykobakterioz” – prof. dr hab. med. Monika Szturmowicz, „Diagnostyka mikrobiologiczna mykobakterioz” – dr n. med. Agnieszka Głogowska, „Znaczenie diagnostyki obrazowej w procesie rozpoznawania mykobakterioz” – dr n. med. Katarzyna Błasińska, a także „Postępowanie terapeutyczne w mykobakteriozach – aktualny stan wiedzy” – prof. dr hab. med. Maria Korzeniewska-Koseła. To bardzo logicznie zbudowany blok: od niejednoznaczności rozpoznania, przez mikrobiologię i obrazowanie, po leczenie. Dla pulmonologów będzie to cenna sesja uzupełniająca, ponieważ w codziennej praktyce odróżnienie gruźlicy od zakażeń wywołanych przez prątki niegruźlicze bywa klinicznie i radiologicznie trudne, a konsekwencje błędnej klasyfikacji mogą być poważne.

Przypadek kliniczny, którego nie można pominąć

Na uwagę zasługuje również wcześniejszy akcent gruźliczy obecny już 6 maja 2026 roku podczas sesji satelitarnej „Sesja Redaktora Naczelnego czasopisma Pneumonologia Polska”. W programie znalazła się prezentacja przypadku „Pacjent z gruźlicą płuc i współistniejącą gruźlicą jelit oraz rakiem płaskonabłonkowym płuca prawego”, którą przedstawi Patryk Wasilewski. Choć nie jest to osobna sesja gruźlicza, właśnie takie wystąpienia często okazują się jednymi z najbardziej praktycznych elementów zjazdu, bo pokazują rzeczywistą złożoność decyzji diagnostycznych i terapeutycznych.

Ten tytuł od razu sygnalizuje kilka warstw trudności klinicznej. Po pierwsze, mamy tu współistnienie gruźlicy płucnej i pozapłucnej, co już samo w sobie wymaga szerokiego spojrzenia internistyczno-zakaźnego. Po drugie, obecny jest nowotwór płuca, a więc sytuacja, w której objawy, zmiany obrazowe, wyniki histopatologiczne i odpowiedź na leczenie mogą wzajemnie się maskować lub imitować. Po trzecie, jest to przypadek unaoczniający, jak niebezpieczne może być zbyt szybkie zakotwiczenie diagnostyczne wyłącznie na jednym rozpoznaniu. Dla lekarzy praktyków taki punkt programu może być równie wartościowy jak sesja ekspercka, bo dotyczy realnych pułapek codziennej pracy.

Dlaczego ten blok programowy zapowiada się szczególnie interesująco

Tegoroczna część poświęcona gruźlicy została zaplanowana bardzo dojrzale. Nie ogranicza się do klasycznego powtórzenia podstawowych informacji o diagnostyce i leczeniu. Zamiast tego buduje spójny obraz choroby jako problemu jednocześnie klinicznego, epidemiologicznego, mikrobiologicznego, profilaktycznego i organizacyjnego. To podejście odpowiada realiom współczesnej medycyny, w której gruźlica nie jest wyłącznie zagadnieniem oddziału chorób płuc, lecz także laboratorium, sanepidu, poradni, systemu szczepień i polityki zdrowotnej.

Dla pulmonologów, lekarzy chorób zakaźnych, diagnostów laboratoryjnych, epidemiologów, specjalistów zdrowia publicznego, a także dla osób zaangażowanych w organizację opieki nad chorymi, szczególnie cenne może być połączenie sesji „TB HOT TOPIC” z sesją „MYKOBAKTERIOZY”. Taki układ programu daje możliwość spojrzenia równocześnie na gruźlicę sensu stricto oraz na szerszy kontekst zakażeń prątkowych, z którymi coraz częściej trzeba mierzyć się w praktyce różnicowej.

Można przewidywać, że właśnie te wykłady będą należały do najważniejszych dla uczestników zainteresowanych zakażeniami układu oddechowego. W tle pozostają bowiem pytania fundamentalne: jak szybko rozpoznawać gruźlicę, jak skuteczniej nadzorować transmisję, jak optymalizować leczenie w warunkach rosnącej złożoności przypadków, jak interpretować rolę BCG w aktualnej sytuacji epidemiologicznej i jak zorganizować system tak, by odpowiadał na realne wyzwania, a nie tylko na założenia podręcznikowe. Program zjazdu pokazuje, że organizatorzy chcą te pytania stawiać wprost.

Patronat medialny nad wydarzeniem pełnią nasze portale OddechZycia.pl i TygodnikMedyczny.pl.

Możliwość rejestracji dostępna jest pod adresem: https://zjazdptchp2026.grupaconway.pl/rejestracja