BCL-2 jako nowy cel terapeutyczny w włóknieniu płuc

Naukowcy z National Jewish Health oraz współpracujących instytucji zidentyfikowali kluczowy mechanizm odpowiedzialny za utrzymywanie się włóknienia płuc oraz wskazali potencjalną strategię jego odwracania. Najnowsze wyniki, opublikowane w Nature Communications, pokazują, że białko BCL-2 zaburza prawidłowe procesy naprawcze w płucach, a jego zahamowanie może przywracać funkcję tego narządu.

Włóknienie płuc, w tym idiopatyczne włóknienie płuc (IPF), to postępująca i często śmiertelna choroba układu oddechowego, charakteryzująca się nadmiernym bliznowaceniem, które ogranicza zdolność płuc do wymiany gazowej. Jednym z głównych wyzwań terapeutycznych pozostaje wyjaśnienie, dlaczego komórki tworzące blizny – fibroblasty – nie ulegają fizjologicznej eliminacji po uszkodzeniu tkanki.

W omawianym badaniu wykazano, że podwyższona ekspresja BCL-2 umożliwia fibroblastom unikanie apoptozy, co prowadzi do ich kumulacji w miąższu płuc oraz podtrzymywania procesu włóknienia. Co istotne, zespół badawczy udowodnił również, że farmakologiczne zahamowanie BCL-2 przywraca naturalne mechanizmy eliminacji komórek, redukuje włóknienie oraz poprawia strukturę i funkcję płuc w modelach przedklinicznych.

„Nasze wyniki pokazują, że BCL-2 odgrywa centralną rolę w umożliwianiu przetrwania patologicznych fibroblastów i podtrzymywaniu włóknienia” – podkreślił David Riches, kierownik Division of Cell Biology w National Jewish Health i starszy autor pracy. „Poprzez terapeutyczne zahamowanie tej ścieżki byliśmy w stanie przywrócić eliminację tych komórek i odbudować kluczowe elementy prawidłowej architektury płuc”.

Badania ujawniły także, że fibroblasty wykazujące ekspresję BCL-2 nabywają cech starzenia komórkowego (senescencji), co dodatkowo nasila przewlekły charakter choroby. Analizy ludzkiej tkanki płucnej potwierdziły obecność takich starzejących się, BCL-2–dodatnich komórek u pacjentów z włóknieniem płuc, co podkreśla znaczenie translacyjne uzyskanych wyników.

„Badanie dostarcza przekonujących dowodów, że oporność na śmierć komórkową i rozwój senescencji są ściśle powiązane i wspólnie napędzają utrwalone włóknienie” – zaznaczyła Elizabeth Redente, pierwsza autorka pracy. „Celowanie w BCL-2 nie tylko wpływa na przeżycie fibroblastów, ale również zaburza podstawowe mechanizmy biologiczne odpowiedzialne za progresję choroby”.

Co szczególnie istotne z punktu widzenia klinicznego, zastosowanie inhibitora BCL-2 w modelach przedklinicznych doprowadziło do istotnego zmniejszenia nasilenia włóknienia, poprawy utlenowania krwi oraz częściowej odbudowy prawidłowej architektury płuc. Wyniki te sugerują realny potencjał translacyjny i możliwość wykorzystania tej strategii w przyszłych badaniach klinicznych.

Odkrycia te stanowią ważny krok naprzód w zrozumieniu patogenezy włóknienia płuc i otwierają nowe perspektywy terapeutyczne dla pacjentów z tą wyniszczającą chorobą.

National Jewish Health jest wiodącym ośrodkiem pulmonologicznym w Stanach Zjednoczonych, prowadzącym zaawansowane badania naukowe oraz kompleksową opiekę nad pacjentami z chorobami układu oddechowego, sercowo-naczyniowego i immunologicznego.

Źródło: Nature Communications, Conditional BCL-2 Expression in Fibroblasts Promotes Persistent Pulmonary Fibrosis which is Reversible by Therapeutic BCL-2 Inhibition
DOI: http://dx.doi.org/10.1038/s41467-026-69865-4