Zaktualizowane wytyczne S2k POChP: nowe rekomendacje diagnostyczne i terapeutyczne dla poprawy opieki nad pacjentami

Zaktualizowane wytyczne S2k „Fachärztliche Diagnostik und Therapie der chronisch obstruktiven Lungenerkrankung (COPD) 2026” zostały opublikowane. Dokument opracowany pod kierownictwem Deutsche Gesellschaft für Pneumologie und Beatmungsmedizin (DGP) powstał przy udziale ponad 30 ekspertów oraz licznych towarzystw naukowych w ramach ponad dwuletniego procesu aktualizacji. Jak podkreśla prezes DGP, profesor Christian Taube, wytyczna ta uzupełnia Nationale Versorgungsleitlinie POChP (COPD) i integruje najnowsze dane oparte na dowodach naukowych, umożliwiając wcześniejsze i skuteczniejsze leczenie.

Publikacja stanowi istotne źródło aktualnej wiedzy zarówno dla lekarzy, jak i pacjentów. „Ta aktualizacja dostarcza zaleceń opartych na dowodach, które pozwalają na wcześniejszą interwencję terapeutyczną” – zaznacza Taube, dyrektor Klinik für Pneumologie der Universitätsmedizin Essen.

Koordynację prac nad wytyczną powierzono profesor Kathrin Kahnert oraz profesorowi Henrikowi Watzowi. Jak wskazuje Kahnert, szczegółowa pneumologiczna diagnostyka czynnościowa oraz tomografia komputerowa klatki piersiowej (CT-Thorax) mają istotną wartość dodaną, zwłaszcza w przypadku rozbieżności między objawami klinicznymi a wynikami spirometrii. Pozwala to na wcześniejszą identyfikację pacjentów. Sama spirometria, dotychczas podstawowe narzędzie diagnostyczne, często wykrywa zmiany zbyt późno, co stanowi istotny problem kliniczny.

Rozszerzona diagnostyka czynnościowa i obrazowa

W przypadku klinicznego podejrzenia POChP przy prawidłowym wyniku spirometrii zaleca się w warunkach specjalistycznych wykonanie rozszerzonej diagnostyki czynnościowej płuc. Obejmuje ona ocenę objętości płuc, oporów dróg oddechowych oraz wymiany gazowej, co umożliwia wykrycie wczesnych zmian strukturalnych.

Tomografia komputerowa klatki piersiowej zyskuje na znaczeniu zarówno w kontekście wczesnego rozpoznawania POChP, jak i planowanego screeningu raka płuca. Badanie CT-Thorax jest szczególnie rekomendowane w przypadku niezgodności między objawami a wynikami badań czynnościowych oraz u pacjentów z częstymi zaostrzeniami.

Znaczenie niedoboru alfa-1-antytrypsyny i biomarkerów

Nowe rozdziały wytycznej dotyczą niedoboru alfa-1-antytrypsyny (AAT) oraz biomarkerów. Zaleca się jednorazowe badanie przesiewowe w kierunku niedoboru AAT oraz wykonanie rozmazu krwi obwodowej. Jak podkreśla Henrik Watz, niedobór AAT pozostaje jedną z najczęściej nierozpoznawanych przyczyn POChP.

Nowym standardem staje się pogłębiona fenotypizacja pacjentów z wykorzystaniem badań czynnościowych płuc, biomarkerów oraz obrazowania CT. Podejście to umożliwia bardziej precyzyjne dopasowanie terapii do indywidualnego profilu chorego.

Nowe podejście terapeutyczne i modyfikacja klasyfikacji ryzyka

Zaktualizowana wytyczna implementuje klasyfikację ryzyka według grup GOLD. W leczeniu początkowym pacjentów z grupy GOLD B preferowana jest obecnie podwójna bronchodilatacja (LAMA/LABA), natomiast stosowanie ICS/LABA w monoterapii nie jest już rekomendowane.

W przypadku utrzymujących się zaostrzeń pomimo terapii trójlekowej (LAMA/LABA/ICS) zaleca się ponowną ocenę pacjenta z wykorzystaniem biomarkerów oraz badań obrazowych. Rozważane opcje eskalacji leczenia obejmują zastosowanie azytromycyny, roflumilastu lub terapii biologicznych – decyzje te powinny być podejmowane przez specjalistów.

Terapia trójlekowa (LAMA/LABA/ICS) obejmuje długodziałający antagonista receptora muskarynowego (LAMA), długodziałający agonista receptorów beta-2 (LABA) oraz wziewny glikokortykosteroid (ICS) i jest stosowana w zaawansowanych postaciach POChP w celu redukcji częstości zaostrzeń.

Znaczenie zaostrzeń i interwencji niefarmakologicznych

Autorzy wytycznej podkreślają, że każde zaostrzenie – nawet łagodne – ma znaczenie kliniczne i wymaga adekwatnej reakcji terapeutycznej. Szybka eskalacja leczenia jest kluczowa dla ograniczenia progresji choroby.

Integralnym elementem postępowania pozostają interwencje niefarmakologiczne, w tym intensywne programy zaprzestania palenia tytoniu, rehabilitacja pulmonologiczna oraz aktualne szczepienia ochronne, m.in. przeciwko grypie, pneumokokom i RSV.

Wytyczna zwraca również uwagę na konieczność oceny ryzyka sercowo-naczyniowego, ponieważ POChP istotnie zwiększa ryzyko zawału mięśnia sercowego oraz udaru mózgu.

Zaawansowane metody leczenia

W przypadku zaawansowanej POChP szczególne znaczenie mają procedury redukcji objętości płuc – zarówno interwencyjne, jak i chirurgiczne – oraz kwalifikacja do przeszczepienia płuc. Zalecenia w tym zakresie zostały szczegółowo uwzględnione w wytycznej specjalistycznej.

Koncepcja „living guideline” i znaczenie kliniczne

Nowa wytyczna ma charakter dynamiczny („living guideline”), co oznacza jej ciągłą aktualizację w odpowiedzi na napływ nowych danych naukowych. Jak podsumowuje prof. Henrik Watz, od 2026 roku standardem będzie bardziej zaawansowana fenotypizacja, integracja screeningu raka płuca oraz brak tolerancji dla zaostrzeń.

Prof. Kathrin Kahnert podkreśla, że dynamiczny rozwój wiedzy w obszarze POChP wymaga ciągłej aktualizacji zaleceń, co zapewnia ich praktyczną użyteczność zarówno dla lekarzy, jak i pacjentów.

Pełna treść wytycznej dostępna jest w AWMF:
https://register.awmf.org/de/leitlinien/detail/020-006