Paradoks zdrowej diety: czy warzywa mogą zwiększać ryzyko raka płuca?

Nowe, zaskakujące dane epidemiologiczne sugerują, że dieta uznawana za zdrową – bogata w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste – może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem raka płuca u młodych osób niepalących. Wyniki te nie podważają roli zdrowego żywienia, lecz wskazują na potencjalny wpływ czynników środowiskowych, takich jak pestycydy.

W artykule:

• Związek między dietą a rakiem płuca u osób młodych
• Rola pestycydów jako potencjalnego czynnika ryzyka
• Nowy profil epidemiologiczny raka płuca
• Wyniki projektu Epidemiology of Young Lung Cancer
• Różnice płciowe w częstości zachorowań
• Ograniczenia badania i kierunki dalszych analiz

Dieta uznawana za zdrową a nieoczekiwane ryzyko

Dieta bogata w owoce, warzywa i produkty pełnoziarniste jest powszechnie rekomendowana jako element profilaktyki chorób przewlekłych, w tym nowotworów. Jednak najnowsze badania przeprowadzone przez USC Norris Comprehensive Cancer Center, będące częścią Keck Medicine of USC, sugerują, że w określonej populacji może istnieć odwrotny, paradoksalny efekt.

Wyniki zaprezentowane podczas dorocznego spotkania American Association for Cancer Research wskazują, że u niepalących osób poniżej 50. roku życia dieta o wysokiej jakości może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka płuca .

Jak podkreśla dr Jorge Nieva, onkolog kliniczny i główny badacz: młodsi niepalący, którzy spożywają więcej „zdrowych produktów” niż przeciętna populacja, częściej chorują na raka płuca, co rodzi pytania o nieznane dotąd czynniki środowiskowe .

Pestycydy jako potencjalny mediator ryzyka

Jedną z głównych hipotez badaczy jest wpływ pestycydów stosowanych w rolnictwie. Produkty konwencjonalne – szczególnie owoce, warzywa i zboża – mogą zawierać wyższe poziomy pozostałości pestycydów niż mięso, nabiał czy żywność przetworzona .

Dodatkowym argumentem wspierającym tę teorię jest obserwacja, że pracownicy rolnictwa, którzy są przewlekle narażeni na pestycydy, wykazują zwiększoną zapadalność na raka płuca .

Mechanistycznie rozważane są m.in.:

• działanie ksenobiotyków jako czynników mutagennych,
• potencjalne właściwości zaburzające gospodarkę hormonalną,
• indukcja przewlekłego stanu zapalnego w obrębie dróg oddechowych.

Nowa epidemiologia raka płuca

Rak płuca tradycyjnie był chorobą:

• osób starszych (średni wiek zachorowania około 71 lat),
• palaczy tytoniu,
• częściej mężczyzn.

Jednak od lat 80. XX wieku, wraz ze spadkiem częstości palenia, ogólna liczba przypadków raka płuca maleje. Wyjątek stanowi jednak specyficzna grupa – osoby niepalące poniżej 50. roku życia, szczególnie kobiety, u których obserwuje się wzrost zachorowań .

Projekt Epidemiology of Young Lung Cancer

W celu analizy tego zjawiska uruchomiono projekt Epidemiology of Young Lung Cancer, obejmujący 187 pacjentów z rozpoznaniem raka płuca przed 50. rokiem życia.

Zebrano szczegółowe dane dotyczące:

• stylu życia,
• historii palenia,
• diety,
• charakterystyki klinicznej nowotworu.

Większość pacjentów nigdy nie paliła tytoniu, a rozpoznane nowotwory wykazywały odmienny profil biologiczny niż klasyczny rak płuca związany z paleniem .

Analiza jakości diety – Healthy Eating Index

Do oceny jakości diety zastosowano wskaźnik Healthy Eating Index (HEI), który ocenia dietę w skali 1–100.

Wyniki:

• pacjenci z rakiem płuca: średnio 65 punktów,
• populacja ogólna USA: średnio 57 punktów .

Oznacza to, że osoby chore odżywiały się statystycznie zdrowiej niż przeciętna populacja.

Dodatkowo:

• spożywały więcej warzyw zielonych i roślin strączkowych (4,3 porcji/dzień vs 3,6),
• więcej produktów pełnoziarnistych (3,9 vs 2,6 porcji/dzień) .

Różnice płciowe

Badanie wykazało istotne różnice między płciami:

• kobiety niepalące częściej chorowały na raka płuca niż mężczyźni,
• jednocześnie ich dieta była bardziej bogata w warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste .

Może to sugerować większą ekspozycję na potencjalne czynniki środowiskowe związane z dietą.

Ograniczenia badania i potrzeba dalszych analiz

Autorzy podkreślają, że:

• badanie ma charakter obserwacyjny i nie dowodzi związku przyczynowego,
• nie analizowano bezpośrednio poziomu pestycydów w żywności ani w organizmach pacjentów,
• ekspozycję oszacowano na podstawie danych populacyjnych.

Kolejnym krokiem badawczym ma być:

• bezpośredni pomiar pestycydów w surowicy i moczu pacjentów,
• identyfikacja konkretnych związków chemicznych zwiększających ryzyko .

⚠️ Jak podkreślają badacze, wyniki nie powinny prowadzić do ograniczania spożycia warzyw i owoców, lecz raczej do pogłębionych badań nad środowiskowymi determinantami nowotworów .

Źródło: American Association for Cancer Research, Eating fruits, vegetables and whole grains may increase chance of early onset lung cancer
DOI: https://www.abstractsonline.com/pp8/#!/21436/presentation/1647