Wskaźniki zgonów z powodu raka płuca wśród kobiet w Europie wreszcie się stabilizują

Po ponad 25 latach systematycznego wzrostu, wskaźniki umieralności z powodu raka płuca wśród kobiet w krajach Unii Europejskiej zaczynają się stabilizować – z wyjątkiem Hiszpanii – wynika z prognoz dotyczących śmiertelności z tej przyczyny na rok 2026.

W Wielkiej Brytanii wskaźniki zgonów z powodu raka płuca wśród kobiet spadają już od kilku lat, choć wcześniej osiągały one wyższy poziom niż średnia dla UE. W tym samym czasie w większości krajów Unii Europejskiej notowano dalszy wzrost umieralności w tej grupie.

Obecnie, zgodnie z nowym badaniem opublikowanym w wiodącym czasopiśmie onkologicznym Annals of Oncology, zespół badaczy kierowany przez prof. Carlo La Vecchię, MD, profesora statystyki medycznej i epidemiologii na University of Milan, przewiduje, że standaryzowany względem wieku wskaźnik zgonów (ASR) z powodu raka płuca wśród kobiet w UE ustabilizuje się w 2026 roku na poziomie około 12,5 zgonu na 100 000 kobiet. Oznacza to spadek o nieco ponad 5% w porównaniu z okresem 2020–2022. Jedynym wyjątkiem pozostaje Hiszpania, gdzie przewidywany jest dalszy wzrost umieralności wśród kobiet o 2,4% w 2026 roku, do około 10 zgonów na 100 000 kobiet.

W Wielkiej Brytanii prognozuje się spadek wskaźnika zgonów z powodu raka płuca wśród kobiet o 13,4% w porównaniu z latami 2020–2022, do poziomu 14,85 zgonu na 100 000 kobiet.

Różnice zależne od wieku

Poprawa sytuacji dotyczyć będzie wyłącznie kobiet w wieku do 64 lat. W starszych grupach wiekowych wskaźniki umieralności z powodu raka płuca nadal będą rosły, co wiąże się zarówno z kumulacją ekspozycji na czynniki ryzyka, jak i ze starzeniem się populacji.

Palenie tytoniu jako kluczowy czynnik ryzyka

Jak podkreśla prof. La Vecchia, rak płuca pozostaje główną przyczyną zgonów nowotworowych u obu płci w UE. Umieralność wśród mężczyzn nadal maleje, choć w 2026 roku będzie ona niemal dwukrotnie wyższa niż wśród kobiet. W większości krajów wcześniejsze trendy wzrostowe u kobiet ulegają obecnie stabilizacji, z wyjątkiem Hiszpanii, gdzie spodziewany jest dalszy wzrost, choć z relatywnie niskiego poziomu wyjściowego.

Zróżnicowanie to wynika głównie z historii palenia tytoniu. Mężczyźni rozpoczęli palenie wcześniej niż kobiety. W Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii kobiety zaczęły palić wcześniej niż w większości krajów UE, ale także wcześniej zaczęły rezygnować z palenia. Obecnie częstość palenia w obu płciach jest w USA i Wielkiej Brytanii niższa niż w UE i spadła poniżej 10%. Hiszpanki i Francuzki rozpoczęły palenie później, ale także później zaczęły z niego rezygnować. Podobny wzorzec dotyczy Włoszek, choć ogólny poziom palenia w tej populacji był historycznie niższy.

Zakres i metodologia badania

Badacze przeanalizowali wskaźniki zgonów nowotworowych w 27 krajach UE jako całości oraz oddzielnie w Wielkiej Brytanii. Szczególną uwagę poświęcono pięciu najbardziej zaludnionym państwom UE: Francji, Niemcom, Włochom, Polsce i Hiszpanii. Analizie poddano zgony z powodu nowotworów żołądka, jelit, trzustki, płuca, piersi, macicy (w tym szyjki macicy), jajnika, prostaty, pęcherza moczowego oraz białaczek u kobiet i mężczyzn, ze szczególnym uwzględnieniem raka płuca w prognozach na 2026 rok.

Dane dotyczące zgonów pochodziły z baz World Health Organization oraz United Nations i obejmowały okres od 1970 do 2022 roku. Jest to już szesnasty rok z rzędu, w którym ten zespół badawczy publikuje prognozy umieralności nowotworowej, charakteryzujące się wysoką trafnością predykcyjną.

Prognozy ogólnej umieralności nowotworowej

Według autorów, w 2026 roku w UE odnotowanych zostanie około 1 230 000 zgonów z powodu wszystkich nowotworów, co odpowiada ASR 114 na 100 000 mężczyzn (spadek o 7,8% względem lat 2020–2022) oraz 74,7 na 100 000 kobiet (spadek o 5,9%). W Wielkiej Brytanii prognozuje się około 172 000 zgonów nowotworowych, z ASR 98 na 100 000 mężczyzn (spadek o 11,25%) oraz 80 na 100 000 kobiet (spadek o 7,25%).

W większości krajów przewidywany jest spadek umieralności z powodu większości nowotworów. Wyjątkiem są zgony kobiet z powodu raka trzustki w krajach UE (wzrost o 1%) oraz zgony kobiet z powodu raka jelita grubego w Wielkiej Brytanii (wzrost o 3,7%).

Znaczenie prewencji i polityki zdrowotnej

Prof. Eva Negri z University of Bologna, współkierująca badaniem, wskazuje, że od szczytu umieralności nowotworowej w 1988 roku udało się uniknąć około 7,3 mln zgonów z powodu nowotworów w UE oraz 1,5 mln w Wielkiej Brytanii, przy założeniu utrzymania ówczesnych wskaźników. Wśród mężczyzn uniknięto około 1,8 mln zgonów z powodu raka płuca, natomiast wśród kobiet nie odnotowano podobnego efektu.

Ze względu na starzenie się populacji, bezwzględna liczba zgonów z powodu nowotworów w UE wzrośnie: u mężczyzn z 666 924 w latach 2020–2022 do 684 600 w 2026 roku, a u kobiet z 534 988 do 544 900. W Wielkiej Brytanii liczby te pozostaną względnie stabilne.

Autorzy podkreślają, że kontrola palenia tytoniu pozostaje fundamentem prewencji raka płuca i innych nowotworów, w tym raka trzustki. Wzmocnienie polityki podatkowej, zakazów reklamy, tworzenie środowisk wolnych od dymu tytoniowego oraz wsparcie w rzucaniu palenia są kluczowe dla dalszego ograniczania umieralności nowotworowej. Równie istotne są działania ukierunkowane na ograniczenie nadwagi i otyłości, poprawę nawyków żywieniowych, kontrolę spożycia alkoholu oraz rozszerzenie i usprawnienie programów badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy, piersi i jelita grubego, zwłaszcza w krajach Europy Środkowo-Wschodniej.

Źródło: Annals of Oncology, European cancer mortality predictions for the year 2026: the levelling of female lung cancer mortality
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.annonc.2025.12.005