Wrodzona przepuklina przeponowa jest ciężką i groźną dla życia wadą płuc i przepony, w której niemal jedna trzecia noworodków umiera z powodu niedorozwoju płuc. Dotychczas brakowało skutecznych sposobów farmakologicznego leczenia tej patologii. Naukowcy z Kliniki Chirurgii Dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala w Lipsku wykazali w badaniach, że komórki zapalne w niedorozwiniętych płucach dzieci z przepukliną przeponową odgrywają znaczącą i dotychczas niedocenianą rolę – zarówno przed, jak i po urodzeniu. Wyniki te stanowią podstawę do poszukiwania nowych kierunków terapii i zostały opublikowane w czasopiśmie American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine.
Przepuklina przeponowa należy do najcięższych wad wrodzonych noworodków. Kluczowym problemem jest hipoplazja płuc. Patologia obejmuje także ubytek w przeponie, który chirurdzy dziecięcy zamykają operacyjnie w pierwszym tygodniu życia. Jednak nawet po pomyślnej interwencji chirurgicznej, dzieci z tą wadą często umierają z powodu niedorozwoju płuc. Hipoplazja płuc pozostaje obecnie praktycznie poza zasięgiem skutecznego leczenia. Zespół badawczy z Lipska postawił sobie za cel zrozumienie mechanizmów molekularnych leżących u podłoża tej nieprawidłowości i zbadanie możliwości ich celowanej modulacji.
– W naszej aktualnej pracy wykazaliśmy, że w płucach ludzkich zwiększa się liczba określonych komórek zapalnych – zwłaszcza makrofagów – zarówno przed, jak i po narodzinach. To może wpływać na rozwój struktury płuc w przebiegu wrodzonej przepukliny przeponowej – wyjaśnia dr hab. Richard Wagner, kierownik badania w Lipsku. – Potwierdziliśmy również podobieństwa w procesach zapalnych między modelami zwierzęcymi a próbkami ludzkimi. To ważny krok, by potencjalnie przenieść przyszłe terapie na grunt kliniczny – dodaje specjalista i lider grupy badawczej w chirurgii dziecięcej Uniwersyteckiego Szpitala w Lipsku.
Analizy, prowadzone we współpracy z naukowcami z Mannheim, Paryża, Winnipeg i Bostonu, wykazały nadmierną aktywację szlaków zapalnych układu odpornościowego. Szczególnie istotny okazał się czynnik migracji makrofagów, powiązany z zaburzeniami rozwoju płuc.
W badaniach wykorzystano nowoczesne techniki, w tym proteomikę do analizy tysięcy białek w płucach płodów, specjalne barwienia mikroskopowe oraz metody ilościowej oceny komórek. Wyniki porównano przy użyciu narzędzi bioinformatycznych z danymi uzyskanymi ze modeli zwierzęcych i komórek macierzystych. Dr hab. Jan-Hendrik Gosemann, zastępca ordynatora i kierownik grupy badawczej w Klinice Chirurgii Dziecięcej UKL, w poprzednich badaniach na modelu zwierzęcym wykazał już zwiększoną obecność makrofagów w płucach szczurzych płodów z przepukliną przeponową.
– Nasze obecne wyniki mogą w przyszłości przełożyć się na nowe strategie terapeutyczne. Jeśli uda się celowo hamować nadmierny proces zapalny w czasie ciąży, moglibyśmy wspomagać rozwój płuc i tym samym poprawiać przeżywalność oraz jakość życia dzieci dotkniętych tą wadą. Naszą nadzieją jest opracowanie terapii farmakologicznej, którą można by zastosować jeszcze przed narodzinami – podkreśla dr hab. Wagner.
Zespół z Lipska rozwija obecnie szeroki program badawczy finansowany przez Niemiecką Wspólnotę Badawczą (DFG). Planowane są testy różnych substancji przeciwzapalnych na modelach zwierzęcych i na komórkach macierzystych pochodzących od pacjentów, aby w dalszej perspektywie przygotować badania kliniczne dotyczące leczenia prenatalnego. – Na razie nasze badania mają charakter molekularnych i komórkowych obserwacji. Jednak ich spójność i wyniki kolejnych publikacji stanowią silne przesłanki, że nadmierny stan zapalny jest kluczowym czynnikiem tej ciężkiej wady – zaznacza dr hab. Wagner. – Cieszy mnie także, że pani Katinka Sturm, doktorantka w naszej klinice, jest pierwszą autorką tej pracy. To wyjątkowe wyróżnienie dla młodej badaczki – dodaje.
Źródło: Medizinische Fakultät Anne Grimm
