Zaburzenia oddychania podczas snu powszechne u noworodków z ciężką postacią rozszczepu kręgosłupa
Dzieci z rozszczepem kręgosłupa, wadą rozwojową rdzenia kręgowego, która może prowadzić do zaburzeń motorycznych oraz wodogłowia, czyli patologicznego gromadzenia się płynu mózgowo-rdzeniowego w układzie komorowym mózgu, są obciążone istotnym ryzykiem zaburzeń funkcji poznawczych utrzymujących się przez całe życie. Nowe, wieloośrodkowe badanie prowadzone przez naukowców z Washington University School of Medicine in St. Louis oraz Michigan Medicine wskazuje, że zaburzenia oddychania podczas snu stanowią w tej grupie noworodków zjawisko powszechne, a jednocześnie często pozostają nierozpoznane. Autorzy podnoszą możliwość, że wczesne wdrożenie leczenia może istotnie poprawić rozwój poznawczy tych dzieci.
Badanie koncentrowało się na noworodkach po leczeniu operacyjnym przepukliny oponowo-rdzeniowej (myelomeningocele), najcięższej postaci rozszczepu kręgosłupa. Chociaż od dawna wiadomo, że starsze dzieci i dorośli po korekcji przepukliny oponowo-rdzeniowej często doświadczają zaburzeń snu, niniejsze badanie wykazało, że problemy te rozpoczynają się znacznie wcześniej, niż dotąd przypuszczano, i dotyczą ponad połowy noworodków z tym schorzeniem.
Uzyskane wyniki wskazują na istotną możliwość wczesnej interwencji. Identyfikacja oraz leczenie zaburzeń oddychania podczas snu u noworodków z grupy wysokiego ryzyka może stanowić skuteczną strategię poprawy ich długoterminowego rozwoju poznawczego.
Wyniki badania opublikowano 23 stycznia w czasopiśmie Pediatrics.
„Zdecydowana większość noworodków z zaburzeniami oddychania podczas snu pozostałaby całkowicie niezdiagnozowana, gdyby nie kompleksowe badania snu przeprowadzane przez interdyscyplinarne zespoły badawcze jeszcze przed wypisem ze szpitala” – podkreśla Renée Shellhaas, MD, David T. Blasingame Professor of Neurology w WashU Medicine, główna autorka badania, a jednocześnie klinicystka w St. Louis Children’s Hospital. „Nasze badanie pokazuje, jak współpraca wielu specjalności pozwala zidentyfikować kluczowe, wcześniej pomijane możliwości poprawy rokowania u szczególnie wrażliwej populacji pacjentów”.
Część noworodków objętych analizą była leczona w St. Louis Children’s Hospital przez pediatrów WashU Medicine. Ośrodek ten zapewnia wyspecjalizowaną opiekę w ramach Spina Bifida Clinic i obecnie rozważa wdrożenie rutynowych badań przesiewowych u noworodków z grup wysokiego ryzyka w celu wczesnego wykrywania zaburzeń snu oraz szybkiego rozpoczęcia leczenia. WashU Medicine prowadzi również wysokospecjalistyczny ośrodek zajmujący się wewnątrzmaciczną korekcją przepukliny oponowo-rdzeniowej w ramach Fetal Care Center działającego przy Barnes-Jewish Hospital.
Przepuklina oponowo-rdzeniowa rozwija się w wyniku nieprawidłowego zamknięcia cewy nerwowej we wczesnym okresie życia płodowego, co prowadzi do odsłonięcia struktur rdzenia kręgowego. Schorzenie to występuje u około 3 na 10 000 noworodków w Stanach Zjednoczonych. Zabieg chirurgiczny, wykonywany zarówno w okresie prenatalnym, jak i krótko po urodzeniu, poprawia rokowanie w zakresie funkcji motorycznych oraz ogranicza ryzyko niektórych powikłań, jednak pacjenci pozostają obciążeni wysokim ryzykiem trudności edukacyjnych i społecznych oraz deficytów pamięci, uwagi i przetwarzania informacji.
U starszych dzieci po operacyjnym leczeniu przepukliny oponowo-rdzeniowej często obserwuje się zaburzenia oddychania w czasie snu, określane zbiorczo jako sleep-disordered breathing. Mogą one przyjmować postać obturacyjnego bezdechu sennego, wynikającego z zapadania się górnych dróg oddechowych, lub centralnego bezdechu sennego, związanego z zaburzeniami ośrodkowej kontroli oddychania. Nieleczone, prowadzą do przewlekłej fragmentacji snu i okresowego niedotlenienia, co może skutkować istotnymi deficytami funkcji wykonawczych i uwagi.
„Zaburzenia oddychania podczas snu stanowią istotny czynnik zaburzeń zachowania, a najprawdopodobniej również deficytów poznawczych, jednak dotąd były słabo zbadane i rzadko oceniane przesiewowo u noworodków” – zaznacza Ronald Chervin, MD, Michael S. Aldrich Collegiate Professor of Sleep Medicine na University of Michigan Medical School. „Badanie to wypełnia istotną lukę w wiedzy dotyczącej częstości występowania oraz momentu pojawiania się tych zaburzeń i wskazuje na możliwość wdrożenia interwencji o potencjalnie dużym wpływie klinicznym”.
We współpracy z Johnem Barksem, MD, profesorem pediatrii na University of Michigan Medical School, badacze objęli analizą dziewięć ośrodków w całych Stanach Zjednoczonych. Zespoły interdyscyplinarne, obejmujące specjalistów z neonatologii, medycyny snu, neurochirurgii, położnictwa, chirurgii dziecięcej, neurologii dziecięcej i psychologii, przeprowadziły szczegółową ocenę 173 noworodków po operacyjnej korekcji przepukliny oponowo-rdzeniowej. Analizowano wzorce oddychania, aktywność bioelektryczną mózgu, napięcie mięśniowe oraz czynność serca.
Ponad połowa noworodków wykazywała cechy zaburzeń oddychania podczas snu, przy czym najwyższe ryzyko dotyczyło dzieci urodzonych przedwcześnie. Zdaniem autorów stanowi to istotną szansę na wczesną interwencję terapeutyczną, zwłaszcza że dostępne metody leczenia mogą poprawiać nie tylko parametry oddychania, ale potencjalnie również funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego.
Zespół badawczy kontynuuje obserwację uczestników do ukończenia przez nich drugiego roku życia, analizując sen oraz rozwój poznawczy i fizyczny, co pozwoli ocenić długofalowe skutki wczesnego rozpoznania i leczenia zaburzeń oddychania w czasie snu.
Autorzy podkreślają, że noworodki z przepukliną oponowo-rdzeniową mogą stanowić modelową populację dla szerszych działań ukierunkowanych na diagnostykę i leczenie zaburzeń oddychania związanych ze snem u niemowląt wysokiego ryzyka, jako strategii ochrony i wspierania rozwoju neurologicznego.
Źródło: WashU Medicine
