Drezdeńskie badanie PROTHOR dostarcza nowych danych na rzecz poprawy bezpieczeństwa pacjentów podczas rozległych operacji płuc
Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Universitätsklinikum Carl Gustav Carus Dresden oraz Wydział Medyczny TU Dresden kierowały największym na świecie badaniem dotyczącym bezpieczeństwa pacjentów poddawanych rozległym operacjom płuc. Do tej pory nie było jasne, w jaki sposób różne strategie wentylacji śródoperacyjnej wpływają na ryzyko wystąpienia powikłań pooperacyjnych. Badanie PROTHOR dostarcza lekarzom konkretnych danych wspierających wybór optymalnej strategii wentylacji podczas znieczulenia w chirurgii klatki piersiowej. Wyniki zostały opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Lancet Respiratory Medicine.
Podczas operacji płuca konieczne jest celowe wyłączenie z wentylacji operowanego płata płucnego, przy jednoczesnym mechanicznym wentylowaniu płuca przeciwległego. Procedura ta, określana jako jednopłucna wentylacja (OLV), wiąże się ze zwiększonym obciążeniem mechanicznym wentylowanego płuca. W konsekwencji rośnie ryzyko wystąpienia pooperacyjnych powikłań płucnych, takich jak ostra niewydolność oddechowa czy zapalenie płuc. Dotychczas brakowało jednoznacznych dowodów, która strategia wentylacyjna pozwala skuteczniej ograniczyć to ryzyko.
Założenia i przebieg badania PROTHOR
Badanie PROTHOR, zainicjowane i prowadzone przez Klinikę Anestezjologii i Intensywnej Terapii UKD oraz Wydział Medyczny TU Dresden, miało na celu ocenę, czy stosowanie wyższego dodatniego ciśnienia końcowowydechowego (PEEP) w połączeniu z manewrami rekrutacyjnymi zmniejsza ryzyko pooperacyjnych powikłań płucnych w porównaniu ze strategią niskiego PEEP bez rutynowych manewrów rekrutacyjnych.
PEEP definiowany jest jako ciśnienie utrzymujące się w płucach na końcu wydechu, natomiast manewry rekrutacyjne mają na celu ponowne otwarcie zapadniętych pęcherzyków płucnych. Należy jednak podkreślić, że zarówno podwyższony PEEP, jak i manewry rekrutacyjne mogą negatywnie wpływać na stabilność hemodynamiczną pacjenta, w tym prowadzić do spadków ciśnienia tętniczego.
W badaniu, prowadzonym przez osiem lat, uczestniczyło 2200 dorosłych pacjentów z 74 ośrodków w 28 krajach, u których planowano rozległą operację płuca z jednoplucną wentylacją trwającą ponad 60 minut.
Wyniki badania i ich znaczenie kliniczne
Analiza wyników wykazała, że zastosowanie wyższego PEEP oraz manewrów rekrutacyjnych poprawiało śródoperacyjną wymianę gazową w płucach. Z kolei strategia niskiego PEEP wiązała się z większą stabilnością układu krążenia podczas znieczulenia ogólnego.
Nie stwierdzono jednak istotnych statystycznie różnic w częstości występowania pooperacyjnych powikłań płucnych pomiędzy obiema grupami. Oznacza to, że wybór strategii wentylacyjnej nie powinien być schematyczny, lecz dostosowany indywidualnie do stanu klinicznego pacjenta oraz aktualnej sytuacji śródoperacyjnej.
Szczegółowe wyniki ilościowe
Pooperacyjne powikłania płucne (PPCs) wystąpiły u 53,6% pacjentów w grupie wysokiego PEEP oraz u 56,4% pacjentów w grupie niskiego PEEP. Różnica ta nie osiągnęła istotności statystycznej (p = 0,155).
Powikłania śródoperacyjne obserwowano istotnie częściej w grupie wysokiego PEEP (49,8%) w porównaniu z grupą niskiego PEEP (31,3%). Najczęściej odnotowywano epizody hipotensji tętniczej (37% vs. 14%) oraz nowo występujące zaburzenia rytmu serca (10% vs. 4%).
Z kolei w grupie niskiego PEEP częściej występowały epizody hipoksemii wymagające interwencji (9% vs. 3%). Częstość innych powikłań pooperacyjnych niezwiązanych bezpośrednio z układem oddechowym była w obu grupach zbliżona i wynosiła około 10%. Łączna liczba ciężkich zdarzeń niepożądanych również była porównywalna (209 vs. 204).
Znaczenie wyników dla praktyki klinicznej
Jak podkreśla prof. Uwe Platzbecker, członek zarządu ds. medycznych Universitätsklinikum Dresden, wyniki badania PROTHOR umożliwiają dalszą optymalizację wentylacji podczas złożonych zabiegów torakochirurgicznych i realnie przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa pacjentów.
Prof. Esther Troost, dziekan Wydziału Medycznego TU Dresden, zwraca uwagę, że badanie to stanowi przykład ścisłej współpracy między nauką a praktyką kliniczną, wyznaczając standardy wykraczające daleko poza granice Niemiec.
Dr Jakob Wittenstein, międzynarodowy koordynator i pierwszy autor publikacji, podkreśla, że sukces projektu był możliwy wyłącznie dzięki zaangażowanej współpracy 248 naukowców z czterech kontynentów.
Z perspektywy chirurgii klatki piersiowej, jak zaznacza dr Alexander Kern z Universitätsklinikum Dresden, wyniki badania potwierdzają kluczową rolę indywidualnego doboru strategii wentylacji i znieczulenia w osiąganiu optymalnych wyników leczenia oraz minimalizacji ryzyka okołooperacyjnego.
Źródło: Technische Universität Dresden
