Pierwszy na świecie przeszczep płuc HIV-HIV
Pionierski zabieg wykonany w Nowym Jorku może znacząco zwiększyć liczbę dostępnych narządów dla osób żyjących z HIV.
Zespół chirurgów z NYU Langone Health przeprowadził pierwszy na świecie przeszczep płuc od dawcy z HIV do biorcy również zakażonego HIV. Zabieg wykonano w ramach programu badawczego realizowanego na podstawie amerykańskiej ustawy HOPE Act. Osiągnięcie może zwiększyć liczbę dostępnych narządów dla osób żyjących z HIV i stanowi ważny krok w kierunku większej równości w transplantologii.
W NYU Langone Health wykonano pierwszy na świecie przeszczep płuc od dawcy zakażonego wirusem HIV do biorcy również żyjącego z HIV. Zabieg otwiera nowy rozdział w transplantologii, ponieważ zwiększa pulę potencjalnych dawców dla pacjentów, którzy dotychczas mieli znacznie bardziej ograniczone możliwości otrzymania odpowiedniego narządu.
To pionierskie osiągnięcie zostało zrealizowane w ramach specjalnego protokołu badawczego zatwierdzonego przez amerykańską Food and Drug Administration (FDA) zgodnie z przepisami HOPE Act. Obecnie takie transplantacje nie stanowią jeszcze standardowej praktyki klinicznej.
Nowe możliwości dla osób żyjących z HIV
Jak podkreśla dr Sapna Mehta, dyrektor kliniczna NYU Langone Transplant Institute oraz współautorka protokołu badawczego, zabieg stanowi ważny krok w kierunku zapewnienia większej równości w dostępie do transplantacji narządów.
– To przełomowy moment dla społeczności osób żyjących z HIV i realny postęp w budowaniu równości w transplantologii. Choć takie transplantacje są obecnie możliwe wyłącznie w ramach określonych protokołów badawczych, rozszerzają one możliwości leczenia pacjentów oczekujących na narząd ratujący życie – powiedziała dr Mehta.
Według danych przytoczonych przez NYU Langone Health około 1,2 miliona osób w Stanach Zjednoczonych żyje z zakażeniem HIV. Dzięki nowoczesnym terapiom antyretrowirusowym (ART) większość pacjentów osiąga trwałą supresję wirusa, nie przekazuje zakażenia partnerom seksualnym oraz może oczekiwać długości życia zbliżonej do populacji ogólnej.
Historia pacjenta
Biorcą pierwszego takiego przeszczepu został 56-letni Bertrand Nelson. Z HIV żyje od niemal 26 lat. W 2000 roku rozpoznano u niego jednocześnie zakażenie HIV oraz sarkoidozę obejmującą płuca. Początkowo choroba pozostawała w remisji.
Sytuacja zmieniła się w 2021 roku, kiedy zachorował na chorobę legionistów i ciężkie zapalenie płuc wymagające wielotygodniowej hospitalizacji. Infekcja doprowadziła do ponownej aktywacji sarkoidozy, która zaczęła zajmować również wątrobę.
Stan chorego stopniowo się pogarszał. W 2024 roku wymagał coraz większych przepływów tlenu, a lekarze skierowali go do NYU Langone Transplant Institute w celu kwalifikacji do jednoczesnego przeszczepienia płuc i wątroby.
HOPE Act (HIV Organ Policy Equity Act), uchwalona w Stanach Zjednoczonych w 2013 roku, umożliwiła prowadzenie badań nad przeszczepianiem narządów pomiędzy osobami żyjącymi z HIV. Celem programu jest zwiększenie liczby dostępnych narządów oraz poprawa wyników leczenia tej grupy pacjentów.
Pierwszy przeszczep płuc HIV-HIV
Jak wyjaśnia dr Mark A. Sonnick, pulmonolog transplantacyjny z NYU Langone Transplant Institute oraz współautor protokołu badawczego, wcześniej wykonywano już przeszczepy serca oraz narządów jamy brzusznej pomiędzy osobami zakażonymi HIV, jednak transplantacja płuc nie była dotąd przeprowadzana.
– Potrzeba wyjątkowego pacjenta, aby zdecydował się na procedurę, której wcześniej nigdy nie wykonano – podkreślił specjalista.
NYU Langone Transplant Institute należy do nielicznych ośrodków w Stanach Zjednoczonych posiadających zgodę na wykonywanie transplantacji płuc w ramach programu HOPE.
21 marca 2026 roku zespół kierowany przez dr Stephanie H. Chang, dyrektor programu transplantacji płuc, przeprowadził pierwszy na świecie przeszczep płuc od dawcy zakażonego HIV do biorcy żyjącego z HIV. Tego samego dnia pacjent otrzymał również nową wątrobę podczas operacji wykonanej przez zespół kierowany przez dr. Karima J. Halazuna, dyrektora programu transplantacji wątroby.
Powrót do normalnego życia
Po operacji Bertrand Nelson po raz pierwszy od czterech lat nie wymaga tlenoterapii. Stopniowo odzyskuje sprawność fizyczną po latach znacznie ograniczonej aktywności.
Jak podkreśla, ogromnym wsparciem była dla niego matka, która przez cały okres choroby pomagała mu przejść przez kolejne etapy leczenia.
Pacjent ma również nadzieję, że jego historia zwiększy świadomość społeczną dotyczącą potrzeb osób żyjących z HIV oczekujących na przeszczep narządów.
– Jest wielu ludzi, którzy potrzebują dostępu do tak zaawansowanego leczenia. Im więcej narządów będzie dostępnych do transplantacji, tym większa szansa na znalezienie odpowiedniego dawcy i długie życie – powiedział.
Nowoczesna terapia antyretrowirusowa sprawia, że u większości pacjentów z HIV uzyskuje się niewykrywalną wiremię. Osoby skutecznie leczone mogą kwalifikować się do wielu procedur medycznych, w tym transplantacji narządów, jeśli spełniają odpowiednie kryteria kliniczne.
Znaczenie dla przyszłości transplantologii
Pierwszy na świecie przeszczep płuc HIV-HIV pokazuje, że odpowiednio kwalifikowani pacjenci żyjący z HIV mogą korzystać z nowych możliwości transplantacyjnych. Rozszerzenie puli potencjalnych dawców może w przyszłości skrócić czas oczekiwania na przeszczep oraz zwiększyć liczbę wykonywanych transplantacji u tej grupy chorych.
Jednocześnie autorzy podkreślają, że procedura nadal ma charakter badawczy i wymaga dalszych obserwacji dotyczących bezpieczeństwa oraz długoterminowych wyników leczenia.
Źródło: NYU Langone Health, World’s 1st HIV-to-HIV lung transplant performed at NYU Langone Health.
