Podawanie tlenu przez jelita: wentylacja enteralna wykazuje obiecujące wyniki w badaniach klinicznych u ludzi

Pierwsze badanie kliniczne z udziałem ludzi, przeprowadzone przez Institute of Science Tokyo oraz EVA Therapeutics, Inc., wykazało, że wentylacja enteralna – technika potencjalnie umożliwiająca dostarczanie tlenu przez jelita – jest bezpieczna i możliwa do zastosowania u zdrowych ochotników. Metoda polega na doodbytniczym podaniu do przewodu pokarmowego płynu zdolnego do przenoszenia tlenu, skąd tlen może następnie dyfundować do krwiobiegu. Wyniki te stanowią istotną podstawę do dalszych badań nad wentylacją enteralną jako potencjalną alternatywną metodą natlenowania pacjentów z niewydolnością oddechową.

Niewydolność oddechowa: dlaczego potrzebne są alternatywne metody natlenowania

U pacjentów z niewydolnością oddechową standardowe metody wsparcia polegają na dostarczaniu tlenu do płuc. Większość strategii poprawy utlenowania wymaga jednak specjalistycznego sprzętu i odpowiedniego doświadczenia klinicznego. W niektórych przypadkach metody te mogą również prowadzić do uszkodzenia płuc, zwłaszcza gdy powietrze podawane jest pod bardzo wysokim ciśnieniem albo gdy płuca są nadmiernie rozciągane przez duże objętości oddechowe.

Perfluorowęglowodory (PFD) i wentylacja enteralna: założenia badania

Badanie przeprowadzone przez zespół kierowany przez prof. Takanoriego Takebe z Human Biology Unit, Institute of Integrated Research, Institute of Science Tokyo, który jest również profesorem w Department of Genome Biology, The University of Osaka Graduate School of Medicine oraz zastępcą dyrektora Premium Research Institute for Human Metaverse Medicine (WPI-PRIMe), we współpracy z dr Tasuku Fujii z Department of Anesthesiology, Nagoya University Graduate School of Medicine, wskazuje na możliwość zastosowania alternatywnego podejścia, w którym tlen mógłby być dostarczany przez jelita. Technika ta, określana jako wentylacja enteralna, wykorzystuje perfluorowęglowodory – ciecze zdolne do przenoszenia tlenu – które mogą potencjalnie umożliwiać jego transport przez ścianę jelita do krwiobiegu.

Wcześniejsze badania na modelach zwierzęcych wykazały, że metoda ta może poprawiać natlenowanie organizmu. Obecne wyniki dostarczają pierwszych dowodów na to, że procedura jest zasadniczo bezpieczna i możliwa do zastosowania u ludzi, otwierając drogę do rozwoju nowego podejścia terapeutycznego w leczeniu niewydolności oddechowej.

Bezpieczeństwo wentylacji enteralnej: co mówią autorzy badania

„Potwierdziliśmy bezpieczeństwo i tolerancję wentylacji enteralnej. Wyniki te dostarczają podstawowych danych bezpieczeństwa potrzebnych do dalszego rozwoju wentylacji enteralnej jako nowej strategii terapeutycznej dla pacjentów z niewydolnością oddechową” – mówi Takebe.

Badacze przeprowadzili badanie kliniczne, w którym 27 zdrowym ochotnikom płci męskiej w wieku od 20 do 45 lat podano jednorazowo doodbytniczo perfluorodekalin (PFD) nienasycony tlenem – ciecz z grupy perfluorowęglowodorów zdolnych do przenoszenia tlenu. Uczestnicy otrzymywali stopniowo zwiększane objętości PFD, od 25 ml do 1500 ml. Poproszono ich o utrzymanie podanego płynu przez maksymalnie 60 minut, podczas gdy badacze monitorowali ewentualne działania niepożądane.

Wyniki bezpieczeństwa: tolerancja procedury i objawy po najwyższej dawce

Uczestnicy, którzy otrzymali dawki do 1000 ml, na ogół dobrze tolerowali procedurę. Przy najwyższej objętości 1500 ml ponad połowa badanych zgłaszała łagodny ból brzucha, co skłoniło część z nich do wcześniejszego przerwania procedury ze względów ostrożnościowych. Łącznie 20 z 27 uczestników zdołało utrzymać pełną dawkę preparatu.

Działania niepożądane i wyniki badań krwi: czy PFD wchłania się do krwiobiegu

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były łagodne i przemijające: uczucie parcia na stolec, ból brzucha oraz wzdęcie. Co istotne, wszystkie objawy ustępowały samoistnie po naturalnym wydaleniu PFD. Badania krwi potwierdziły, że PFD pozostawał w świetle jelita i nie wchłaniał się do krwiobiegu. Badacze nie stwierdzili również klinicznie istotnych zmian w markerach czynności wątroby ani nerek.

Ograniczenia badania i kolejne kroki: PFD nasycony tlenem

Autorzy podkreślają jednak, że w badaniu wykorzystano PFD nienasycony tlenem przede wszystkim po to, aby ocenić bezpieczeństwo samej substancji i procedury. Potencjalne efekty terapeutyczne perfluorowęglowodorów nasyconych tlenem będą musiały zostać ocenione w przyszłych badaniach.

„Te wstępne wyniki potwierdzają kliniczną wykonalność enteralnego podawania PFD i stanowią podstawę do opracowania strategii dawkowania tlenu z wykorzystaniem PFD w przyszłych badaniach klinicznych” – dodaje Takebe.

Wentylacja enteralna w praktyce: potencjalne zastosowania w leczeniu niewydolności oddechowej

Jeśli dalsze badania potwierdzą skuteczność tej metody, wentylacja enteralna może stać się nową strategią leczenia ciężkich chorób układu oddechowego, a także zwiększyć bezpieczeństwo niektórych procedur medycznych, zwłaszcza tych, w których niskie stężenie tlenu we krwi stanowi częste powikłanie.

Źródło badania

Źródło: Med, Delivering oxygen through the intestine: enteral ventilation shows promise in human trials
DOI: https://doi.org/10.1016/j.medj.2025.100887