Rzadkie komórki układu odpornościowego dają nadzieję na leczenie ostrego zespołu niewydolności oddechowej

Bazofile, rodzaj leukocytów, wspierają proces zdrowienia z ostrego zespołu niewydolności oddechowej (ARDS) u myszy – donoszą naukowcy z Science Tokyo. W modelu mysiego ARDS stwierdzono, że bazofile wydzielają interleukinę-4 (IL-4), która hamuje działanie zapalnych neutrofili w płucach na etapie zdrowienia. Badanie sugeruje, że ukierunkowanie terapii na szlak bazofile–IL-4–neutrofile może stać się nowym podejściem terapeutycznym w ARDS, chorobie o wysokiej śmiertelności i braku dedykowanych metod leczenia.

Ostry zespół niewydolności oddechowej (ARDS) to stan zagrożenia życia, w którym w pęcherzykach płucnych gromadzi się płyn, uniemożliwiając prawidłową wymianę gazową. Prowadzi to do krytycznie niskiego poziomu tlenu we krwi. ARDS występuje najczęściej u pacjentów z ciężkimi chorobami układu oddechowego, takimi jak zapalenie płuc, COVID-19 czy sepsa. Pomimo rozwoju intensywnej terapii, mechanizmy ustępowania choroby pozostają słabo poznane, a śmiertelność nadal sięga 30–50%.

Nowe badanie zespołu z Institute of Science Tokyo pod kierunkiem dr. Kensuke Miyake oraz prof. Yasunari Miyazaki, we współpracy z dr Seiko Takasawa i prof. Hajime Karasuyama, opublikowane 31 lipca 2025 roku w European Respiratory Journal, wskazuje na kluczową rolę bazofilów w wygaszaniu zapalenia płuc w modelu mysiego ARDS.

Autorzy podkreślają, że niskie liczby bazofilów były wcześniej kojarzone z ciężką niewydolnością oddechową w przebiegu sepsy czy COVID-19. Analizy RNA pojedynczych komórek wykazały, że bazofile są istotnym źródłem IL-4 – cząsteczki sygnałowej koordynującej odpowiedź immunologiczną. Gdy u myszy genetycznie zablokowano zdolność bazofilów do produkcji IL-4, stwierdzono cięższe uszkodzenia płuc, większe nasilenie zapalenia oraz większą liczbę długowiecznych, prozapalnych neutrofili.

IL-4 oddziałuje na neutrofile, wyciszając geny prozapalne (Il1a, Il1b, Cxcl2) oraz geny zapobiegające apoptozie (Bcl2a1a, Bcl2a1b, Bcl2a1d). W warunkach braku IL-4 neutrofile żyją dłużej, utrzymują stan zapalny i spowalniają regenerację płuc.

„Wykazaliśmy, że w fazie zdrowienia z ARDS bazofile infiltrujące płuca produkują IL-4, która działa na neutrofile, tłumiąc ekspresję genów antyapoptotycznych i mediatorów prozapalnych, co łagodzi zapalenie płuc” – podkreśla Miyake.

Choć mechanizm ten otwiera potencjalną ścieżkę terapeutyczną w ARDS, badacze zaznaczają, że źródło IL-4 u pacjentów z ARDS nie jest jeszcze znane i stanowi istotne zagadnienie dla dalszych badań.

Źródło: European Respiratory Journal, Emerging roles of basophils in the resolution of the acute respiratory distress syndrome
DOI: 10.1183/13993003.01150-2024