Mikroplastik częściej wykrywany w płucach pacjentów z rakiem płuca. Dane z ERS Congress 2026

U pacjentów, u których rozpoznano raka płuca, częściej wykrywano cząstki mikroplastiku w próbkach pobranych z płuc, a całkowite obciążenie mikroplastikiem było większe niż u osób bez rozpoznania nowotworu. Takie wyniki przynosi prospektywne badanie obserwacyjne przedstawiane podczas European Respiratory Society Congress 2026 w Barcelonie. W zaktualizowanej analizie obejmującej 100 pacjentów badacze zidentyfikowali 232 cząstki mikroplastiku, a u 70% uczestników wykryto je w co najmniej jednym rodzaju próbki.

Badanie nie pozwala jednak stwierdzić, że mikroplastik powoduje raka płuca. Autorzy wskazują, że obserwowaną zależność można interpretować na kilka sposobów: cząstki tworzyw sztucznych mogą oddziaływać na procesy biologiczne w płucach, ale możliwe jest również, że tkanka zmieniona chorobowo zatrzymuje cząstki inaczej niż tkanka bez nowotworu. Wyniki mają charakter konferencyjny i nie zostały jeszcze przedstawione jako pełna recenzowana publikacja naukowa.

Kto przeprowadził badanie i czego poszukiwano?

Badania prowadził międzynarodowy zespół kierowany przez dr. Iliasa E. Dimeasa, związanego m.in. z Department of Respiratory Medicine, Faculty of Medicine, University of Thessaly, School of Medicine, University College Dublin oraz Department of Respiratory Medicine, St. Vincent’s University Hospital.

Wśród autorów znaleźli się również m.in. dr George E. Zakynthinos, prof. Zoe Daniil, prof. Cormac McCarthy, prof. Michael P. Keane, prof. Patrick D. Mitchell, prof. Evangelos Oikonomou i prof. Ioannis D. Papanikolaou. W projekt zaangażowane były także m.in. Agricultural University of Athens, National Technical University of Athens, Tallaght University Hospital, Trinity College Dublin, University Hospital of Larissa oraz National and Kapodistrian University of Athens.

Punktem wyjścia była coraz większa liczba obserwacji wskazujących, że inhalacja może być jedną z dróg przedostawania się mikroplastiku do organizmu człowieka. Autorzy zwrócili uwagę, że nadal niewiele wiadomo o tym, jak cząstki są rozmieszczone pomiędzy różnymi przedziałami układu oddechowego i czy ich obecność może być związana z określonymi chorobami płuc.

Celem badania było więc ilościowe określenie obciążenia mikroplastikiem, scharakteryzowanie wykrywanych cząstek oraz porównanie materiału pochodzącego z dróg oddechowych z materiałem tkankowym. Badacze analizowali również zależność pomiędzy liczbą cząstek a rozpoznaniem klinicznym.

Jak wykrywano mikroplastik w płucach?

Pacjenci byli poddawani bronchoskopii diagnostycznej w University Hospital of Larissa w Grecji z powodu objawów ze strony układu oddechowego. Podczas procedury pobierano materiał metodą płukania oskrzelowo-pęcherzykowego. W części przypadków uzyskiwano również niewielkie próbki tkanki płucnej.

W zaktualizowanym materiale przedstawianym przez ERS analizą objęto 100 pacjentów. Każdy dostarczył próbkę uzyskaną poprzez płukanie, natomiast u połowy uczestników dostępna była również próbka tkanki płucnej. Po zakończeniu diagnostyki u 50 osób rozpoznano raka płuca, a u kolejnych 50 nie stwierdzono tego nowotworu.

W pierwotnym abstrakcie zgłoszonym na kongres opisano wcześniejszy etap projektu obejmujący 50 dorosłych. U tych uczestników dysponowano parami próbek BAL i tkanki płucnej, co dawało łącznie 100 próbek. Mikroplastik izolowano z zachowaniem rygorystycznych procedur ograniczających ryzyko kontaminacji, a następnie oceniano przy użyciu stereomikroskopii. Spektroskopii mikro-Ramana poddano 40% materiału analizowanego w tej części badania.

Na ilustracjach dołączonych do abstraktu autorzy zaprezentowali przykładowe cząstki obserwowane zarówno w BAL, jak i w materiale biopsyjnym przy różnych powiększeniach mikroskopowych. Widoczne były m.in. czerwone oraz biało-niebieskie fragmenty wykryte w obu rodzajach materiału.

Jakie wyniki uzyskano w analizie 100 pacjentów?

Najnowsze dane przekazane przez European Respiratory Society obejmują większą grupę niż wcześniejszy abstrakt. W analizie 100 pacjentów badacze zidentyfikowali łącznie 232 cząstki mikroplastiku.

U 70% uczestników mikroplastik był wykrywalny w co najmniej jednym rodzaju materiału – w próbce uzyskanej poprzez płukanie, w tkance albo w obu rodzajach próbek.

Po połączeniu informacji pochodzących z dostępnych próbek z dróg oddechowych i tkanki pacjenci z rozpoznanym rakiem płuca częściej mieli wykrywalny mikroplastik i charakteryzowali się większym całkowitym obciążeniem mikroplastikiem niż pacjenci, u których raka nie rozpoznano.

Mikroplastik w materiale z płukania

Różnica była widoczna również przy analizie samych próbek uzyskanych poprzez płukanie. Mikroplastik wykryto w nich u 66% pacjentów z rakiem płuca oraz u 46% pacjentów bez raka płuca. Pacjenci z chorobą nowotworową mieli również większą liczbę cząstek w tym materiale.

Różne rozmieszczenie w BAL i tkance

Interesującym elementem pracy jest brak prostego przełożenia pomiędzy liczbą cząstek wykrywanych w materiale z płukania i w tkance. Według zaktualizowanego komunikatu u osób, u których w próbce z płukania znajdowano więcej mikroplastiku, w odpowiadającej próbce tkankowej obserwowano tendencję do mniejszej liczby cząstek i odwrotnie.

Autorzy interpretują to jako wskazówkę, że mikroplastik może być rozmieszczony w płucach nierównomiernie, a poszczególne obszary lub przedziały anatomiczne mogą różnić się zdolnością zatrzymywania cząstek.

Polipropylen i polietylen wśród najczęściej identyfikowanych polimerów

W próbkach poddanych analizie pod kątem rodzaju tworzywa najczęściej identyfikowano polipropylen i polietylen. Są to polimery szeroko wykorzystywane m.in. w opakowaniach, tekstyliach, materiałach gospodarstwa domowego i produktach konsumenckich.

Nie należy jednak interpretować ich obecności jako informacji pozwalającej na wskazanie konkretnego źródła ekspozycji u poszczególnego pacjenta. Dostępne dane dotyczą składu wykrytych cząstek, a nie indywidualnej drogi lub miejsca ekspozycji.

Co pokazuje wcześniejszy abstrakt PA1664?

Abstrakt High respiratory microplastic burden across paired airway and tissue samples in patients with lung cancer opisuje wcześniejszy etap projektu. Obejmował 50 dorosłych poddawanych diagnostycznej bronchoskopii, od których uzyskano sparowane próbki BAL i tkanki płucnej.

W 100 próbkach zidentyfikowano wówczas 186 cząstek mikroplastiku. Aż 88,2% stanowiły fragmenty. Całkowite obciążenie mikroplastikiem było istotnie większe u uczestników z nowotworem złośliwym płuca niż w grupie bez nowotworu, przy wartości p=0,025.

Całkowita liczba cząstek wykazywała silną dodatnią korelację z liczbą cząstek stwierdzanych w BAL: ρ=0,66; p<0,001. Nie obserwowano analogicznej zależności dla liczby cząstek w tkance: ρ=-0,18; p=0,203.

Jeszcze bardziej interesujący wynik uzyskano w podgrupie osób z nowotworem. Liczba cząstek w BAL i w tkance była tam odwrotnie skorelowana, z wartością około ρ=-0,60; p=0,001. Wynik wspiera koncepcję, że różne przedziały płuca nie muszą odzwierciedlać tego samego obciążenia mikroplastikiem.

Analiza cząstek z wykorzystaniem mikro-Ramana wykazała także, że ich rozkład zależał od rozpoznania w sposób odbiegający od losowego. Cząstki dające wyłącznie sygnał fluorescencyjny występowały częściej w nowotworach nabłonkowych, przy χ² p=0,023. Wynik ten należy jednak interpretować w kontekście ograniczonej analizy konferencyjnej i nie utożsamiać sygnału fluorescencyjnego z identyfikacją konkretnego polimeru.

Jak zmienił się zestaw danych?

Czy mikroplastik może mieć związek z rakiem płuca?

Najważniejszym problemem interpretacyjnym jest odróżnienie związku obserwacyjnego od zależności przyczynowej. Badanie pokazuje, że pacjenci z rakiem płuca mieli w analizowanych próbkach więcej mikroplastiku, ale nie ustala, dlaczego tak się działo.

Dr Ilias Dimeas wskazuje dwie główne możliwości wymagające dalszego zbadania. Mikroplastik mógłby uczestniczyć w procesach zapalnych lub innych mechanizmach biologicznych potencjalnie związanych z rozwojem chorób. Z drugiej strony zmienione chorobowo płuca mogą po prostu inaczej zatrzymywać lub rozmieszczać wdychane cząstki.

Obie interpretacje pozostają na obecnym etapie hipotezami. Dostępne wyniki nie pozwalają określić kierunku zależności.

Dlaczego wyniki trzeba interpretować ostrożnie?

Badanie ma charakter prospektywny i obserwacyjny. Uczestnicy nie stanowili losowo wybranej populacji ogólnej, lecz byli osobami kierowanymi na bronchoskopię diagnostyczną z powodu objawów ze strony układu oddechowego.

Istotną mocną stroną wcześniejszego etapu pracy było zastosowanie sparowanych próbek BAL i tkanki oraz rygorystycznej kontroli kontaminacji. Pozwoliło to porównywać dwa różne przedziały tego samego układu oddechowego.

Jednocześnie jedynie część cząstek analizowanych w pierwotnym abstrakcie została poddana spektroskopii mikro-Ramana. Oznacza to, że nie każda cząstka wykryta mikroskopowo miała pełną charakterystykę chemiczną w opisanym etapie badania.

Drugim ważnym ograniczeniem jest status publikacji. Wyniki zostały przedstawione w abstrakcie konferencyjnym i komunikacie prasowym, a nie w pełnym artykule naukowym po recenzji. Nie są więc jeszcze dostępne wszystkie informacje metodologiczne i analizy, które zwykle umożliwiają pełną ocenę jakości badania.

Jakie znaczenie mają wyniki w praktyce klinicznej?

Dla pulmonologii szczególnie interesujące może być nie tylko pytanie o obecność mikroplastiku, ale również o jego rozmieszczenie pomiędzy drogami oddechowymi a tkanką. Obserwowana niezgodność pomiędzy BAL a biopsją wskazuje, że pojedynczy rodzaj próbki może nie odzwierciedlać całkowitego obciążenia płuca.

Badacze rozpoczęli dalsze eksperymenty laboratoryjne mające pomóc określić, jak różne rodzaje tworzyw mogą oddziaływać z komórkami płuc. Zespół analizuje również próbki od pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc w celu oceny potencjalnego związku mikroplastiku z włóknieniem i progresją choroby.

Prof. Barbara Hoffmann, Chair of the European Respiratory Society’s Advocacy Council, która nie uczestniczyła w badaniu, zwraca uwagę, że wiedza dotycząca zdrowotnych skutków mikroplastiku pozostaje na wczesnym etapie. W jej ocenie potrzebne są dalsze badania pozwalające wyjaśnić potencjalną rolę tych cząstek w chorobach układu oddechowego, w tym w chorobach nowotworowych.