Obturacyjny bezdech senny (OBS) zwiększa ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych i zgonu: dane z ECO 2026

Nowe wyniki badań, które zostaną zaprezentowane podczas tegorocznego European Congress on Obesity (ECO 2026, Stambuł, Turcja, 12–15 maja), wskazują, że osoby żyjące z obturacyjnym bezdechem sennym (OBS, obstructive sleep apnea) mają o 71% wyższe ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych (CVEs) lub zgonu z jakiejkolwiek przyczyny (all-cause mortality) w porównaniu z osobami bez OBS.

Badanie zostało przeprowadzone we współpracy pomiędzy Imperial College Health Partners, Imperial College Healthcare NHS Trust w Londynie oraz firmą Eli Lilly and Company. Projekt był sponsorowany przez firmę Lilly, producenta leków stosowanych m.in. w leczeniu otyłości i cukrzycy, w tym tirzepatydu.

Obturacyjny bezdech senny (OBS): objawy, mechanizm i znaczenie kliniczne

Obturacyjny bezdech senny charakteryzuje się nawracającą obturacją górnych dróg oddechowych podczas snu. Schorzenie to wiąże się z obniżoną jakością snu i życia, a także zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Szacuje się, że częstość występowania nadwagi i otyłości wśród osób z OBS wynosi od 40% do 70%. Jednocześnie pacjenci z otyłością są bardziej narażeni na cięższy przebieg OBS niż osoby z prawidłową masą ciała. W dotychczasowych badaniach wykazano, że redukcja masy ciała może zmniejszać nasilenie OBS, a w niektórych przypadkach prowadzić do remisji lub poprawy ryzyka kardiometabolicznego.

Pomimo dostępności terapii zgodnych z wytycznymi – takich jak stosowanie aparatów CPAP (continuous positive airway pressure) podczas snu – OBS pozostaje schorzeniem niedodiagnozowanym i niedostatecznie leczonym. Ma to istotne konsekwencje dla chorobowości, śmiertelności oraz wykorzystania zasobów ochrony zdrowia (HCRU, healthcare resource utilisation). Dane dotyczące rzeczywistych wyników sercowo-naczyniowych oraz kosztów systemowych związanych z OBS poza wyspecjalizowanymi ośrodkami snu pozostają ograniczone.

Jak przeprowadzono badanie OBS w Londynie: metodologia i populacja (NWL)

Głównym celem badania była ocena zwiększonego ryzyka wystąpienia złożonego punktu końcowego obejmującego zdarzenia sercowo-naczyniowe lub zgon u dorosłych (≥18 lat) z rozpoznaniem OBS w porównaniu z osobami bez tego schorzenia.

Cele wtórne obejmowały analizę ryzyka występowania wybranych chorób współistniejących (m.in. cukrzycy i choroby zwyrodnieniowej stawów) oraz porównanie wykorzystania zasobów opieki zdrowotnej (wizyty w podstawowej opiece zdrowotnej, hospitalizacje i wizyty ambulatoryjne).

Badanie oparto na zanonimizowanych, powiązanych elektronicznych dokumentacjach medycznych mieszkańców północno-zachodniego Londynu (NWL, United Kingdom). Łącznie wykorzystano dane 2,9 miliona osób.

Pacjentów z OBS dopasowano do maksymalnie pięciu osób porównawczych na podstawie parametrów demograficznych, poziomu deprywacji społecznej, statusu palenia tytoniu, otyłości, liczby chorób współistniejących, wcześniejszych zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz statusu przeżycia w momencie indeksowym (pierwsze rozpoznanie OBS w danej grupie dopasowanej).

Uczestników obserwowano przez okres do czterech lat od momentu indeksowego, do osiągnięcia punktu końcowego, marca 2025 roku lub utraty obserwacji. Analiza wykorzystania zasobów i kosztów została przeprowadzona na podstawie krajowych stawek jednostkowych i metod statystycznych dla danych sparowanych.

OBS a ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych i śmiertelność: najważniejsze wyniki

W analizie uwzględniono 20 300 osób z rozpoznanym OBS oraz 97 412 osób w grupie kontrolnej. Wśród pacjentów z OBS 57,2% żyło z otyłością, co było porównywalne z 56,7% w grupie kontrolnej.

Stwierdzono, że ryzyko wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych lub zgonu z jakiejkolwiek przyczyny było o 71% wyższe u osób z OBS niż u dopasowanych uczestników bez tego schorzenia.

W ciągu czterech lat od momentu indeksowego:

• 26,3% pacjentów z OBS doświadczyło zdarzeń sercowo-naczyniowych lub zgonu,
• w grupie kontrolnej odsetek ten wynosił 17,5%.

Ponadto, wśród osób bez wcześniejszych rozpoznań tych chorób na początku badania, pacjenci z OBS częściej rozwijali:

• otyłość (5,6% vs 4,0%),
• cukrzycę (6,8% vs 4,6%),
• chorobę zwyrodnieniową stawów (4,2% vs 3,0%),
• zaburzenia lękowe (5,2% vs 3,2%),
• depresję (4,7% vs 3,0%).

OBS a koszty i wykorzystanie opieki zdrowotnej (HCRU): wizyty, hospitalizacje

Pacjenci z OBS wykazywali istotnie większe wykorzystanie zasobów systemu ochrony zdrowia:

• wizyty w podstawowej opiece zdrowotnej: 21 vs 14 na osoborok,
• wizyty ambulatoryjne: 4 vs 1 na osoborok,
• liczba dni hospitalizacji: 1 vs 0 na osoborok.

Wyniki te wskazują na znaczące obciążenie systemu ochrony zdrowia związane z OBS.

Leczenie OBS i otyłości: wnioski kliniczne, przesiew i diagnostyka

Jak podkreśla współautorka badania Heather Fitzke z Imperial College Health Partners w Londynie, obturacyjny bezdech senny u dorosłych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych oraz śmiertelności ogólnej, szczególnie u osób z otyłością – nawet po uwzględnieniu czynników zakłócających.

Uzyskane wyniki podkreślają konieczność skutecznego leczenia otyłości oraz znaczenie wczesnego przesiewu i szybkiej diagnostyki OBS. Autorzy wskazują również, że jest to – według ich wiedzy – największe dopasowane badanie kliniczno-kontrolne dotyczące obturacyjnego bezdechu sennego przeprowadzone poza Stanami Zjednoczonymi.

Źródło: European Association for the Study of Obesity