ERS Congress 2026: wysokodawkowa szczepionka przeciw grypie zmniejszała liczbę hospitalizacji u starszych osób z przewlekłymi chorobami płuc

U osób w wieku co najmniej 65 lat z przewlekłymi chorobami płuc wysokodawkowa inaktywowana szczepionka przeciw grypie zapewniała większą ochronę przed ciężkimi zdarzeniami wymagającymi hospitalizacji niż szczepionka w dawce standardowej. Wcześniej zaplanowana analiza danych z badań DANFLU-2 i GALFLU objęła 31 976 pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc, wyodrębnionych spośród 466 320 uczestników programu FLUNITY-HD. Według komunikatu European Respiratory Society (ERS) zastosowanie szczepionki wysokodawkowej wiązało się z redukcją hospitalizacji z powodu grypy lub zapalenia płuc o 8,8% w porównaniu ze szczepionką standardową. Wyniki zostały przedstawione 8 września podczas ERS Congress 2026 w Barcelonie.

Analiza obejmująca prawie 32 tys. osób z chorobami płuc

Nowe dane dotyczą szczególnie istotnej klinicznie grupy pacjentów. Grypa u osób starszych z przewlekłymi chorobami układu oddechowego może prowadzić nie tylko do samej infekcji wirusowej, ale również do zapalenia płuc, zaostrzenia choroby podstawowej i konieczności hospitalizacji.

Analizę podczas European Respiratory Society Congress 2026 przedstawiła dr Lisa Steen Duus z Gentofte Hospital w Kopenhadze. Badacze chcieli ustalić, czy zwiększenie dawki antygenu w szczepionce przeciw grypie może przełożyć się na zmniejszenie ryzyka poważnych zdarzeń klinicznych u osób starszych obciążonych przewlekłą chorobą płuc.

Jak zwróciła uwagę dr Duus, wysokodawkowe szczepionki przeciw grypie zostały opracowane w celu uzyskania silniejszej odpowiedzi immunologicznej u osób starszych. Znacznie mniej było jednak randomizowanych danych dotyczących tego, czy przewaga immunologiczna przekłada się na zmniejszenie ryzyka ciężkiej choroby i hospitalizacji właśnie w populacji pacjentów pulmonologicznych.

Jak zbudowano program FLUNITY-HD?

Analiza prezentowana na ERS 2026 nie jest odrębnym randomizowanym badaniem klinicznym. Jest to wcześniej zaplanowana analiza uczestników dwóch dużych, metodycznie zharmonizowanych randomizowanych badań: DANFLU-2 przeprowadzonego w Danii oraz GALFLU prowadzonego w Galicji w Hiszpanii.

DANFLU-2 prowadzono przez trzy sezony grypowe: 2022/2023, 2023/2024 oraz 2024/2025. GALFLU obejmowało dwa sezony: 2023/2024 oraz 2024/2025. Łącznie oba badania dostarczyły danych dotyczących 466 320 losowo przydzielonych uczestników.

W nowej analizie badacze wyodrębnili osoby, u których występowała przewlekła choroba płuc. Kryteria te spełniało 31 976 uczestników, czyli nieco mniej niż 7% całej populacji FLUNITY-HD.

Jak wyglądała randomizacja?

Około połowę uczestników przydzielono losowo do otrzymania szczepionki przeciw grypie w dawce standardowej, a pozostałych do szczepienia preparatem wysokodawkowym.

Po szczepieniu uczestników obserwowano pod kątem hospitalizacji. Okres oceny zdarzeń rozpoczynał się 14 dni po podaniu szczepionki i trwał do maja następnego roku, czyli do okresu, w którym sezon grypowy w Europie jest zasadniczo zakończony.

Czym różni się szczepionka wysokodawkowa od standardowej?

W badaniach porównywano wysokodawkową inaktywowaną szczepionkę przeciw grypie z inaktywowaną szczepionką w dawce standardowej. Preparat wysokodawkowy zawierał czterokrotnie większą ilość antygenu stymulującego odpowiedź immunologiczną.

W badaniach DANFLU-2 i GALFLU wysokodawkowa szczepionka zawierała 60 µg antygenu hemaglutyniny na szczep wirusa, podczas gdy szczepionka w dawce standardowej zawierała 15 µg. Celem zwiększonej dawki antygenu jest wywołanie silniejszej odpowiedzi immunologicznej u osób starszych, u których odpowiedź na szczepienie może być słabsza niż u młodszych dorosłych.

Jakie przewlekłe choroby płuc uwzględniono?

Analizowana grupa była pod względem pulmonologicznym bardzo zróżnicowana. Zgodnie z komunikatem ERS do przewlekłych chorób płuc zaliczono:

• astmę,
• rozstrzenia oskrzeli,
• zapalenie oskrzeli,
• przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP),
• mukowiscydozę,
• rozedmę płuc,
• choroby śródmiąższowe płuc,
• stan po transplantacji płuc,
• gruźlicę układu oddechowego,
• sarkoidozę.

Ma to istotne znaczenie podczas interpretacji wyników. Termin „przewlekła choroba płuc” obejmuje w tej analizie wiele chorób o odmiennej patofizjologii, naturalnym przebiegu, wieku pacjentów, profilu immunologicznym i ryzyku zaostrzeń.

Na podstawie samego komunikatu ERS nie można zatem stwierdzić, że redukcja hospitalizacji o 8,8% została wykazana osobno w POChP, astmie, rozstrzeniach oskrzeli, mukowiscydozie czy chorobach śródmiąższowych płuc. Jest to wynik odnoszący się do analizowanej łącznie populacji osób z przewlekłymi chorobami płuc.

Mniej hospitalizacji z powodu grypy lub zapalenia płuc

Według informacji przedstawionych przez ERS zastosowanie wysokodawkowej szczepionki przeciw grypie u osób starszych z przewlekłymi chorobami płuc zmniejszyło liczbę hospitalizacji z powodu grypy lub zapalenia płuc o 8,8% w porównaniu ze szczepionką w dawce standardowej.

Badacze zaobserwowali również mniej hospitalizacji związanych z chorobami sercowo-oddechowymi oraz mniej hospitalizacji niezależnie od przyczyny. Komunikat prasowy nie podaje jednak dla tych punktów końcowych dokładnych wartości liczbowych dotyczących podgrupy z przewlekłymi chorobami płuc.

Z tego powodu nie należy przenosić na podgrupę pulmonologiczną wartości uzyskanych wcześniej w całej populacji FLUNITY-HD.

Co wcześniej wykazała analiza całej populacji FLUNITY-HD?

Warto umieścić nowe wyniki w kontekście opublikowanej wcześniej analizy wszystkich uczestników programu. W badaniu FLUNITY-HD, opublikowanym w 2025 roku w The Lancet, przeanalizowano dane 466 320 indywidualnie randomizowanych osób starszych.

Do grupy wysokodawkowej szczepionki przydzielono 233 311 uczestników, a do grupy szczepionki standardowej 233 009 osób.

W całej populacji hospitalizację z powodu grypy lub zapalenia płuc odnotowano u 1312 osób otrzymujących szczepionkę wysokodawkową, czyli u 0,56%, oraz u 1437 osób otrzymujących dawkę standardową, czyli u 0,62%. Względna skuteczność szczepionki wysokodawkowej względem szczepionki standardowej wyniosła 8,8%.

W całym FLUNITY-HD obserwowano także redukcję hospitalizacji sercowo-oddechowych, hospitalizacji z powodu laboratoryjnie potwierdzonej grypy oraz hospitalizacji niezależnie od przyczyny.

Jak interpretować redukcję o 8,8%?

Wartość 8,8% należy interpretować jako względne zmniejszenie ryzyka badanego zdarzenia przy zastosowaniu szczepionki wysokodawkowej w porównaniu ze szczepionką standardową. Nie oznacza ona zmniejszenia ryzyka hospitalizacji o 8,8 punktu procentowego.

Rozróżnienie między względną i bezwzględną redukcją ryzyka ma w tym przypadku szczególne znaczenie. W całej populacji FLUNITY-HD hospitalizacje z powodu grypy lub zapalenia płuc były stosunkowo rzadkie w obu grupach: wystąpiły u 0,56% osób otrzymujących szczepionkę wysokodawkową i 0,62% osób otrzymujących szczepionkę standardową.

Oznacza to, że indywidualna bezwzględna różnica ryzyka w całej populacji była niewielka, ale przy szczepieniu bardzo dużej liczby osób starszych nawet stosunkowo niewielka dodatkowa redukcja ryzyka może przekładać się na zauważalną liczbę unikniętych hospitalizacji na poziomie populacyjnym.

DANFLU-2 i GALFLU dostarczyły uzupełniających danych

Wartość połączonego programu FLUNITY-HD wynika między innymi z możliwości zestawienia wyników dwóch bardzo dużych randomizowanych badań przeprowadzonych w różnych systemach ochrony zdrowia i podczas kilku sezonów grypowych.

DANFLU-2

Duńskie badanie DANFLU-2 objęło 332 438 osób w wieku co najmniej 65 lat. W grupie szczepionki wysokodawkowej znalazło się 166 218 uczestników, a w grupie dawki standardowej 166 220.

W tym badaniu główny złożony punkt końcowy, czyli hospitalizacja z powodu grypy lub zapalenia płuc, wystąpił u 0,68% osób w grupie wysokodawkowej oraz u 0,73% w grupie standardowej. Oszacowana względna skuteczność wyniosła 5,9%, ale wynik dla głównego punktu końcowego nie osiągnął istotności statystycznej.

Jednocześnie hospitalizacja z powodu grypy była rzadsza w grupie wysokodawkowej: 0,06% wobec 0,11%. Wyniki DANFLU-2 pokazują, dlaczego interpretacja poszczególnych badań i późniejszej analizy połączonej wymaga uwzględnienia liczby zdarzeń oraz precyzji oszacowań.

GALFLU

GALFLU było pragmatycznym, randomizowanym badaniem przeprowadzonym w Galicji u osób w wieku 65-79 lat. Objęło łącznie 133 882 uczestników.

Hospitalizację z powodu grypy odnotowano u 63 z 67 093 osób w grupie wysokodawkowej, czyli u 0,09%, oraz u 92 z 66 789 uczestników otrzymujących szczepionkę standardową, czyli u 0,14%. Względna skuteczność wysokiej dawki wobec standardowej dla tego punktu końcowego wyniosła 31,8%.

DANFLU-2 i GALFLU były od początku projektowane w sposób umożliwiający połączenie danych. Dzięki temu analiza FLUNITY-HD objęła ponad 466 tys. indywidualnie randomizowanych uczestników.

Dlaczego osoby z przewlekłymi chorobami płuc są szczególnie ważną grupą?

Grypa u starszego pacjenta pulmonologicznego może stanowić nie tylko ostrą infekcję wirusową. Może również destabilizować przewlekłą chorobę podstawową i prowadzić do zaostrzenia objawów oddechowych, wtórnego zapalenia płuc oraz konieczności hospitalizacji.

Dr Lisa Steen Duus podkreśliła, że osoby starsze z takimi chorobami jak astma i POChP są bardziej narażone na powikłania grypy, pogorszenie wcześniej istniejącej choroby płuc i leczenie szpitalne.

W tym kontekście pytanie kliniczne nie dotyczy wyłącznie zapobiegania samemu zakażeniu. Istotne jest również to, czy wybór określonego rodzaju szczepionki może zmniejszyć ryzyko ciężkich następstw infekcji u pacjentów szczególnie podatnych na dekompensację choroby oddechowej.

W praktyce klinicznej

Nowa analiza sugeruje, że dodatkowa korzyść z zastosowania wysokodawkowej szczepionki przeciw grypie obserwowana wcześniej w ogólnej populacji osób starszych może mieć znaczenie również u osób z przewlekłymi chorobami płuc.

Jest to istotne, ponieważ porównywano dwie aktywne strategie szczepienia. Wynik nie oznacza, że szczepionka wysokodawkowa zmniejszyła ryzyko hospitalizacji o 8,8% w porównaniu z brakiem szczepienia. Wskazuje na dodatkową korzyść względem szczepionki zawierającej standardową dawkę antygenu.

Zdaniem dr Duus nawet umiarkowane zmniejszenie liczby hospitalizacji może mieć znaczenie dla pacjentów, ich rodzin oraz systemu ochrony zdrowia. Badaczka uważa, że wyniki wspierają rozważanie wysokodawkowych szczepionek przeciw grypie u starszych osób, w tym u pacjentów z przewlekłymi chorobami płuc, podczas opracowywania zaleceń dotyczących szczepień.

Do wyników odniósł się również prof. Thomas Wilkinson, Chair of the European Respiratory Society’s Group on Respiratory Infections and Immunology z University of Southampton, który nie uczestniczył w badaniu. Zwrócił uwagę na szczególnie wysokie ryzyko ciężkiej grypy, hospitalizacji i zgonu u osób starszych z chorobami płuc oraz na znaczenie corocznego szczepienia przeciw grypie w tej grupie.

Najważniejsze ograniczenia interpretacji

Nowe wyniki wymagają ostrożnej interpretacji. Przede wszystkim analiza dotycząca przewlekłych chorób płuc jest na obecnym etapie materiałem konferencyjnym. Zgodnie z informacją ERS nie została jeszcze poddana recenzji naukowej.

Komunikat prasowy nie przedstawia pełnej tabeli wyników dla 31 976 uczestników z chorobami płuc. Brakuje między innymi liczby hospitalizacji w obu ramionach, bezwzględnych częstości zdarzeń, przedziałów ufności i szczegółowych wyników według poszczególnych rozpoznań pulmonologicznych.

Nie można zatem na obecnym etapie obliczyć na podstawie komunikatu bezwzględnej redukcji ryzyka ani liczby osób, które należałoby zaszczepić szczepionką wysokodawkową zamiast standardowej w celu zapobieżenia jednej hospitalizacji w populacji z przewlekłymi chorobami płuc.

Drugim istotnym ograniczeniem jest heterogeniczność badanej grupy. Astma, POChP, rozstrzenia oskrzeli, mukowiscydoza, choroby śródmiąższowe płuc, sarkoidoza czy stan po transplantacji płuc reprezentują bardzo różne sytuacje kliniczne. Bez analiz dla poszczególnych jednostek chorobowych nie można zakładać jednakowej wielkości efektu we wszystkich tych grupach.

Finansowanie badania

Program FLUNITY-HD, obejmujący badania DANFLU-2 i GALFLU, otrzymał finansowanie od firmy Sanofi. Informacja ta została podana przez European Respiratory Society w materiale dla mediów, a finansowanie Sanofi wskazano również w publikacjach poszczególnych badań.

Co wynika z badania?

Najważniejszym przesłaniem analizy jest możliwość uzyskania dodatkowej ochrony przed ciężkimi następstwami grypy poprzez zastosowanie wysokodawkowej szczepionki u starszych osób z przewlekłymi chorobami płuc. Według komunikatu ERS hospitalizacje z powodu grypy lub zapalenia płuc były w tej grupie rzadsze o 8,8% względem szczepionki standardowej.

Wynik ten jest klinicznie interesujący, ponieważ szczepionka wysokodawkowa nie była porównywana z placebo, lecz ze standardową aktywną szczepionką przeciw grypie. Jednocześnie przed formułowaniem bardziej szczegółowych wniosków dla konkretnych chorób pulmonologicznych konieczne jest poznanie pełnych danych z analizy OA6706.